We openen een nieuw dossier: De voedselcrisis van 2027

In dit artikel:

Door de oorlog tussen Trump en Iran en de blokkade van de Straat van Hormuz zijn energieprijzen dit jaar fors gestegen, met directe gevolgen voor boeren in landen als Marokko die de diesel voor hun tractoren nauwelijks nog kunnen betalen. Tegelijk kwam ook een groot deel van de wereldwijde kunstmesthandel via die zeestraat stil te liggen, waardoor in het noordelijk halfrond deze lente en zomer minder mest kon worden toegepast — en dat drukt direct op de voedselproductie.

Bovenop die logistieke schok verwacht vrijwel iedereen dit najaar een El Niño, en door de opwarming van de aarde zal die naar verwachting sterker uitpakken dan vroeger. Historisch gezien leidde El Niño vaak tot misoogsten op meerdere continenten, wat de bestaande tekorten verder kan verscherpen.

Financiële markten anticiperen al op een grotere voedselcrisissituatie. Uit documenten die handelaren bij de Amerikaanse toezichthouder SEC moeten indienen blijkt dat beleggers en speculanten rekening houden met flink opgaande voedselprijzen. Voor westerse consumenten vertaalt dat zich in hogere boodschappenprijzen en oplopende inflatie, wat vervolgens kan leiden tot meer armoede en politieke spanning — het fenomeen rondom dure eieren ('eggflation') werd in de VS bijvoorbeeld politiek uitgebuit.

Voor lage-inkomenslanden zijn de vooruitzichten veel ernstiger. De Wereldvoedselorganisatie (WFP) waarschuwt dat volgend jaar mogelijk tientallen miljoenen mensen extra honger zullen lijden. Voor het eerst deze eeuw neemt het aantal mensen dat honger lijdt niet meer af maar toe, en recente analyses suggereren dat die prognoses wellicht optimistisch zijn.

Structurele oorzaken verergeren de crisis. Westerse eetpatronen met veel rundvlees en zuivel vragen veel land; tegelijk groeit de vraag naar plantaardige oliën voor biobrandstoffen en duurzame luchtvaartbrandstof, wat competitie om landbouwgrond creëert en de ruimte voor voedselproductie verder beperkt. Bovendien wordt voedsel steeds vaker een geopolitiek instrument: landen hamsteren voorraden en gebruiken handelsrelaties als drukmiddel. Dit maakt markten en politiek kwetsbaarder voor verstoringen.

Er zijn ook duidelijke winnaars: grote handelshuizen en agrobedrijven groeien uit tot machtige spelers die steeds meer opereren als financiële instellingen. Familiebedrijven zoals Cargill hebben enorme vermogens opgebouwd en oefenen daardoor invloed uit op markten en beleid.

Follow the Money start daarom een nieuw dossier onder de noemer 'voedselcrisis 2027'. Het dossier verzamelt achtergrondverhalen, interviews met experts, analyses en reportages over hoe geldstromen, fiscale structuren en machtsconcentraties het wereldvoedselsysteem vormen. De redactie belooft de komende maanden intensiever te rapporteren over wat deze crisis voor Nederland, Europa en de rest van de wereld zal betekenen — zowel in de supermarkt als op het platteland.