We moeten weerbaar worden, zegt staatssecretaris van Defensie in Ede: „Kerken altijd bastion geweest van weerbaarheid"

In dit artikel:

Op de Christelijke Hogeschool Ede bespraken voormalig NCTV-topman Pieter‑Jaap Aalbersberg en demissionair staatssecretaris van Defensie Gijs Tuinman woensdag hoe burgers en lokale gemeenschappen hun weerbaarheid kunnen versterken. Het congres, met zo’n 150 deelnemers, richtte zich op maatschappelijke weerbaarheid: niet alleen militaire dreigingen, maar ook ecologische, cyber- en hybride risico’s en de gevolgen van langdurige stroomuitval.

Tuinman schetste een beeld van verzwakkende sociale zekerheden en legde de nadruk op zingeving en verbondenheid als basis voor veerkracht. Hij uitte daarbij zorgen over de grotere steden, waar anonimiteit de onderlinge zorg en sociale controle belemmert, terwijl plaatsen binnen de Biblebelt zoals Staphorst en Ede volgens hem sterker scoren doordat kerken een centrale rol spelen in onderlinge zorg. Aalbersberg vulde aan dat religieuze instellingen — kerken in dorpen en moskeeën in stedelijke wijken — leiderschap kunnen tonen en via bijvoorbeeld diaconale hulp praktische steun en morele houvast bieden.

Aalbersberg benoemde specifieke kwetsbaarheden voor Nederland: het elektriciteitsnet is bijzonder gevoelig voor sabotage en bij langdurige uitval kan het land weken zonder stroom zitten, met verstrekkende gevolgen voor data, voedselvoorziening en havens. Het eenvoudig uitschakelen van GPS-systemen zou de Rotterdamse haven kunnen lamleggen, terwijl regio’s als de Foodvalley (waar Ede onder valt) ook fragieler blijken dan vaak gedacht. Als praktische maatregel stelde hij voor dat gemeenten bepaalde supermarkten als strategisch aanwijzen, zodat bij crises veiligheid en bevoorrading beter geregeld kunnen worden.

Na de plenaire opening waren er workshops, waaronder een spel genaamd Potje buurtpreppen, geleid door Daphne van Paassen. Deelnemers kregen scenario’s (langdurige hitte, landelijke stroomstoring) en middelen toegedeeld en moesten in groepen plannen maken. Het spel maakte duidelijk dat bewustwording van de eigen buurt en concrete afspraken — bijvoorbeeld over hoe een supermarkt open blijft — cruciaal zijn voor lokale weerbaarheid.

In een aparte sessie bespraken theologen en predikanten de rol van gebedshuizen bij crisissituaties. In Ede werkt dat via de Geestelijke Verzorging bij Incidenten (GVI): kerken en geestelijk verzorgers draaien piketdiensten, oefenen jaarlijks en bieden begeleiding bij rampen. Deelnemers benadrukten dat kerken unieke kwaliteiten hebben als gemeenschap en steunpunt, naast andere voorzieningen.

Kortom: het congres pleitte voor een combinatie van technische versterking (infrastructuur, verdediging van vitale knooppunten) en een versterking van sociale netwerken en zingeving, met religieuze en lokale organisaties als belangrijke schakels in een bottom‑up aanpak van maatschappelijke weerbaarheid.