'We hadden een lange adem nodig', maar in Den Bosch is de oprichting van Pro dan toch voltooid

In dit artikel:

Op een druk partijcongres in de Brabanthallen in Den Bosch werd eind van de middag formeel Progressief Nederland (Pro) opgericht: een fusie van GroenLinks en de PvdA die door respectievelijk 96% en 97% van de leden is goedgekeurd. Partijleider Jesse Klaver en andere kopstukken, waaronder zichtbaar ontroerde oud-PvdA-leider Ad Melkert, reageerden opgelucht; het grootste fusie‑project sinds het ontstaan van het CDA in 1980 verliep zonder grote incidenten. Van de ruim 6.000 aanwezigen waren vrijwel alle sprekers voorstander; slechts twee leden uitten openlijk verzet en werden door delen van de zaal weggeschenen.

De beslissing bouwt voort op jarenlange samenwerking en interne discussie. Volgens PvdA‑voorzitter Esther Mirjam‑Sent was het PvdA‑congres in Nieuwegein (2022) een kantelpunt: daar bevestigden leden dat de samenwerking versneld moest worden, onder meer door gezamenlijke Senaatsfractie. Ook bij GroenLinks waren felle debatten, zegt voorzitter Katinka Eikelenboom, maar langzaamaan bleek dat de partijgroepen vaker op één lijn zaten dan gedacht.

Toch blijven er wezenlijke vragen. Praktische zaken, zoals de positie van Pro‑parlementariërs in het Europees Parlement — PvdA‑leden zitten bij S&D, GroenLinks bij de Groenen — moeten nog dit najaar door de leden beslist worden. En inhoudelijk ligt er een grotere uitdaging: welke gemeenschappelijke ideologie krijgt voorrang? Interne cultuurverschillen blijven zichtbaar: groen‑activistische reflexen en nadruk op systeemverandering botsen soms met de meer bestuurlijke, sociaal‑democratische inslag die streeft naar begrenzing binnen de huidige marges van beleid. Op het congres mochten leden kiezen tussen twee economische dilemma’s; de optie van systeemverandering kreeg net de overhand, maar veel aanwezigen bleven kiezen voor begrenzing.

Pro werkt nu aan een gezamenlijk ideologisch raamwerk rond het woord ‘solidariteit’ — de gedachte dat zorgen voor je naaste zowel een groene als een rode verplichting is. In Den Bosch lag de nadruk ook sterk op storytelling: Klaver, Spekman en anderen illustreerden beleidseffecten met herkenbare portretten van ‘gewone mensen’ die volgens hen klem komen te zitten door bezuinigingen en hogere lasten. Die verhalen moeten Pro helpen electorale verbinding te leggen met kiezers en links als machtsfactor te houden nu de Nederlandse politiek naar rechts verschuift.

Hoewel kritiek op tempo en democratische werkwijze bestaat, gaven veel prominenten, zelfs voorheen terughoudenden, hun steun en kondigden zich aan als leden van de nieuwe partij. De komende maanden zullen tonen of Pro de organisatorische en ideologische vragen kan vertalen naar een samenhangend profiel en politiek succes.