Wat weten we wel (en niet) van de deal tussen Iran en de VS
In dit artikel:
Leiders van landen van Frankrijk tot Japan en van Libanon tot China hebben het akkoord begroet; EU-buitenlandchef Kaja Kallas noemde het welkom. Het akkoord creëert ruimte voor vervolggesprekken tussen de VS en Iran, maar is geen definitief vredesplan en biedt vooral onderhandelingstijd waarin veel kan gebeuren.
Israël reageert terughoudend: minister van Defensie Israel Katz zegt dat Israël zich niet uit de veiligheidszones zal terugtrekken, en veiligheidspoliticus Itamar Ben-Gvir verklaarde dat Trumps overeenkomst voor Israël niet bindend is. Iran beschouwt een einde aan de gevechten in Libanon als een rode lijn — Teheran voerde recent aanvallen uit nadat Israël Beiroet had getroffen. Verslaggever Brands merkt op dat het akkoord over de confrontatie tussen Israël en Hezbollah gaat, maar dat beide partijen niet aan tafel zitten; belangen van Washington en Jeruzalem lopen uiteen, en de cruciale vraag is of de VS Israël tot naleving kan bewegen. Eerdere wapenstilstanden (zoals in april) liepen snel weer gevaarlijk vast.
Sinds middernacht is het in Libanon rustiger, maar de autoriteiten waarschuwen de meer dan 1,2 miljoen ontheemden om nog niet naar huis terug te keren.
Economisch en maritiem heeft het akkoord directe gevolgen: de blokkade op scheepvaart van en naar Iran is opgeheven en de Straat van Hormuz zou weer opengaan, wat olieprijzen deed dalen. Er liggen naar schatting zo’n zeshonderd schepen klaar in de Perzische Golf. Energie-expert Lucia van Geuns wijst erop dat verzekeringspremies hoog blijven en dat mijnenruiming in de straat nodig is voordat scheepvaart en verzekeraars zich echt veilig voelen; bovendien duurt het door vaartijden enkele weken voordat ladingen hun bestemmingen bereiken. Iraanse tankers kunnen echter vrijwel direct uitvaren vanwege de tijdelijke opheffing van Amerikaanse sancties, en er is in de Golfstaten veel olie opgeslagen die snel vrijgegeven kan worden.
Wat ontbreekt in het akkoord is een sluitende regeling over Iran’s nucleaire programma. Daarover moeten de komende twee maanden nog onderhandelingen plaatsvinden — inclusief mogelijke sanctieverlichting en teruggave van miljarden aan Iran — maar Brands beoordeelt de afstand tussen Washington en Teheran op dit dossier als groot, waardoor een definitieve oplossing binnen zestig dagen onwaarschijnlijk lijkt.