Wat weten we over mogelijk asbest in speelzand? Vier vragen en antwoorden

In dit artikel:

Demissionair staatssecretaris Marieke Tielen (Jeugd, Preventie en Sport) wil de verkoop van speelzand nog niet verbieden nadat het AD recent meldde dat sommige soorten mogelijk asbest bevatten. Haar Belgische collega, minister Beenders, wil de producten wel uit de winkels, maar Tielen wacht eerst op nader onderzoek van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA). Hoe lang dat onderzoek duurt, is onduidelijk.

Vier kernvragen en antwoorden van deskundigen:
- Om welk zand gaat het? Het betreft vooral educatief en knutselzand (bijv. zandtafeltjes en gekleurd knutselzand). Kinetisch of “plakzand” is niet onderzocht, maar kan niet worden uitgesloten.
- Moet ik me zorgen maken als mijn kind ermee speelde? Toxicoloog Martin van den Berg benadrukt dat asbestvezels in de longen blijvende irritatie kunnen veroorzaken en bij langdurige blootstelling het risico op kanker stijgt. Maar bij korte, incidentele blootstelling in huis is paniek volgens hem niet nodig; de grootste risico’s zie je bij langdurige beroepsmatige blootstelling.
- Wat te doen als je dit zand in huis hebt? Vlaamse richtlijnen adviseren het zand dubbel te zakken, luchtdicht af te sluiten en buiten te vullen met handschoenen en een hoog beschermend mondkapje; maak het zand eerst nat zodat vezels niet opstijgen. Gebruik geen gewone stofzuiger (vezels kunnen terug in de lucht komen). Bij wijdverspreide verontreiniging — bijvoorbeeld na een kinderfeestje — is het verstandig deskundigen in te schakelen voor opruiming en gezondheidsonderzoek.
- Hoe komt asbest erin terecht? Deskundigen denken niet dat asbest bewust is toegevoegd; de verontreiniging lijkt sporadisch en zou kunnen komen uit het natuurlijk gesteente waar het zand van gemaakt is. Als oplossing raden zij fabrikanten aan plantaardige alternatieven (zoals maiszetmeel) te gebruiken.