Wat we als gepolariseerde samenleving kunnen leren van de Bijlmer
In dit artikel:
Augusto de Campos Neto (50) presenteert in zijn nieuwe boek Het Cohesieveld een praktisch antwoord op toenemende polarisatie: investeer in de mensen die de sociale samenhang dragen. Als veiligheidsadviseur en voormalig beleidsmedewerker in Amsterdam-Zuidoost (de Bijlmer) en medewerker van de Expertise Unit Sociale Stabiliteit bij het ministerie, baseert hij zijn pleidooi op jarenlange ervaring in wijken waar verbinding cruciaal is. Hij noemt die groep actief betrokken mensen “het dragende midden” en noemt ze “mijn helden” in tijden van scherpe tegenstellingen.
De kern van zijn betoog is dat beleid te veel brandjes blust en te weinig werkt aan het versterken van het dagelijks bindweefsel: wijkagenten, jongerenwerkers, kunstenaars, betrokken cafébazen of bemoeizuchtige buurvrouwen die gesprekken mogelijk maken en de toon van het debat temperen. Zulke verbinders veranderen zelden iemands fundamentele standpunt, maar wel de manier waarop mensen met elkaar omgaan. Een concreet voorbeeld uit het boek: toen de komst van een asielzoekerscentrum in een gemeente voor hevige onrust zorgde, organiseerden buurtbewoners een barbecue waar langs elkaar leven en praten de escalatie dempte; het azc kwam er wél, maar in aangepaste vorm.
De Campos Neto wijst erop dat ontmoetingen en dagelijkse omgang belangrijker zijn dan het winnen van publieke debatten op talkshows of sociale media. Hij pleit voor beleid dat structureel investeert in lokale netwerken en initiatieven in plaats van alleen te reageren op crises. Uit zijn werk aan een handreiking voor gemeenten bij de intocht van Sinterklaas haalt hij het patroon dat bereidheid tot gesprek vaak leidt tot oplossingen.
Zijn visie is geworteld in persoonlijke ervaring. Opgegroeid in Holendrecht/Zuidoost als zoon van Portugees-Angolese en Kaapverdische migranten, zag hij hoe kerkelijke en buurtverbanden zijn vader opvangden en hoe een mix van culturen en religies alledaags gezamenlijk leven vormde. De Bijlmer, met honderden nationaliteiten en zowel problemen als sterke grassroots-initiatieven, fungeerde voor hem als proeftuin: een plek waar verbindende krachten en actieve bewoners vaak de brug vormden tussen overheid en bewoners.
Hoewel hij erkent dat zijn benadering soms “soft” kan klinken, waarschuwt De Campos Neto dat juist deze zachte infrastructuur essentieel is voor een leefbare samenleving. Hij benadrukt dat er nationaal veel lokaal veerkrachtige initiatieven zijn die het waard zijn om te versterken: investeren in hoe mensen met elkaar omgaan is binnen bereik, terwijl veel grote geopolitieke problemen dat niet zijn.
Het Cohesieveld biedt daarmee zowel een diagnose van verharde verhoudingen als praktische voorbeelden en beleidsadviezen om het midden te versterken. Uitgever: Verhaal met impact, prijs €25.