Wat vertellen paddenstoelen ons over het bos?

In dit artikel:

De aanwezigheid van paddenstoelen in een bos hangt af van onder meer het weer, de bodem, het bostype en de leeftijd van het bos. Een eenmalig slecht paddenstoelenjaar zegt weinig, maar een structurele afname kan wijzen op problemen in het bosecosysteem. Paddenstoelen zijn de vruchtlichamen van ondergrondse schimmels; minder vruchtlichamen betekent minder voortplanting, al kan herstel optreden wanneer de omstandigheden verbeteren.

Er zijn opruimende paddenstoelen, soorten die samenwerken met bomen en parasitaire soorten. Vooral op voedselarme zandgronden zijn samenwerkende schimmels belangrijk. Hun schimmeldraden helpen bomen vocht en schaarse voedingsstoffen, zoals stikstof en fosfaat, op te nemen en beschermen de wortels tegen parasieten, verzuring en aluminium. In ruil daarvoor ontvangen de schimmels suikers van de bomen.

Een teveel aan stikstof verstoort deze samenwerking. Bomen kunnen stikstof dan rechtstreeks opnemen en delen minder suikers met de schimmels, waardoor die en hun paddenstoelen geleidelijk verdwijnen. Volgens cijfers van het CBS is het totale aantal bospaddenstoelen sinds 2010 met ongeveer twintig procent afgenomen; onder soorten van voedselarme zandgronden was de daling groter.

Bosecoloog Erwin Al van Staatsbosbeheer waarschuwt dat weinig soorten gedurende een hele herfst, zeker na een vochtige periode of meerdere jaren achter elkaar, kan duiden op ernstige en mogelijk onherstelbare bodemproblemen. Daarom zijn jaarlijkse waarnemingen belangrijk. Minder stikstofdepositie kan herstel mogelijk maken, maar verdwenen gespecialiseerde schimmelsoorten keren niet vanzelf terug.