Wat staat ons te wachten door de wekenlange sluiting van de Straat van Hormuz?
In dit artikel:
Het ultimatum van president Trump aan Iran loopt vannacht af: hij eist dat Teheran instemt met een Amerikaans plan, onder meer om de Straat van Hormuz weer volledig open te stellen, en dreigt met zware maatregelen als dat niet gebeurt. Deskundigen waarschuwen dat Europa zelfs bij een onverwacht snel akkoord al snel veel van de gevolgen zal merken door oplopende energietekorten.
De Straat van Hormuz is strategisch cruciaal: vóór het conflict passeerde ongeveer 20% van de wereldwijde dagelijkse olievoorziening daar. Iran beperkt nu de doorgang en laat alleen tegen betaling en voornamelijk naar landen als China en India tankers passeren, als pressiemiddel tegen Amerikaanse bombardementen. Omdat olie en gas weken nodig hebben om van de Straat van Hormuz naar Europa en de VS te varen, zullen de laatste ladingen die vóór de oorlog vertrokken rond 10 april in Europa en rond 15 april in de VS aankomen; daarna ontbreken nieuwe leveringen.
Energie-experts, zoals Adi Imsirovic (Oxford), spreken van een groot, wereldomvattend gat in aanbod dat maanden tot jaren doorwerkt: minder reizen en consumptie worden onvermijdelijk. Schade aan energie-infrastructuur – Iraanse aanvallen op raffinaderijen in Saoedi-Arabië, Koeweit en de VAE, een bombardement dat Qatars LNG-productie aantastte en een Israëlische raketaanval op een Iraans gasveld – vergroot de kans op langdurig hogere olie- en gasprijzen, aldus econoom Bert Colijn (ING).
Voor de Nederlandse economie verwacht Rabobank-econoom Hugo Erken dat huishoudens en bedrijven hun verbruik zullen beperken. Dat hoeft volgens hem niet tot een recessie te leiden, maar wel tot aanzienlijk tragere groei en hogere inflatie (in zijn scenario een halvering van groei en inflatie tot circa 5% in 2027). Andere Europese deskundigen zijn pessimistischer: Cornelia Meyer wijst erop dat veel geraffineerde producten (zoals kerosine en diesel) in Azië worden geproduceerd uit Perzische Golf-olie. Zodra die voorraden op zijn, kunnen exportbeperkingen en biedingsstrijd ertoe leiden dat voorraden naar Azië gaan, waardoor Europa schaarste en vergelijkbare ontwrichtingen als tijdens de coronaperiode kan ervaren — met het verschil dat dit een aanbodschok is die moeilijker te herstellen is.
Kortom: ongeacht of er vanavond een politiek akkoord komt, zal Europa op korte termijn met forse energie-uitdagingen en hogere prijzen worden geconfronteerd, en kunnen de economische gevolgen langdurig voelbaar blijven.