Wat na schrapping Amerikaanse invoertarieven? "Trump is machtig wapen kwijt, maar de onzekerheid en de chaos blijven"
In dit artikel:
Het Amerikaanse Hooggerechtshof heeft de meeste invoertarieven van president Donald Trump vernietigd omdat hij die via de noodwet IEEPA (International Emergency Economic Powers Act, 1977) had ingevoerd. Volgens de rechters ligt het recht om nieuwe belastingen of langdurige importheffingen te leggen bij het Congres, niet bij de president. Dat oordeel is vooral een politieke en budgettaire klap voor Trump, zeggen Belgische experts: professor David Criekemans (UAntwerpen), professor Jan Van Hove (KU Leuven) en Koen De Leus (BNP Paribas Fortis). Tegelijk blijft er veel onzekerheid voor bedrijven en de economie.
Achtergrond en welke tarieven betroffen het
Trump had in februari 2025 voor het eerst de IEEPA gebruikt en het argument van een noodsituatie met betrekking tot de smokkel van fentanyl om invoerheffingen in te voeren voor onder meer China, Mexico en Canada. Op 2 april 2025 voerde hij vervolgens breed toepasbare tarieven van 10 tot 50 procent in, en stelde dat het Amerikaanse handelstekort een “buitengewone en ongebruikelijke bedreiging” vormde. De Hoge Raad oordeelt nu dat die juridische rechtvaardiging te ver gaat. Sectorale heffingen die buiten die noodverklaringen vallen—zoals op staal, aluminium, hout en auto's—kunnen wél in stand blijven.
Wat nu in de plaats komt
De regering had een plan B klaarliggen: sectie 122 van de Trade Act (1974). Die wet geeft de president kortstondig de mogelijkheid om bij een negatieve handelsbalans tijdelijk (maximaal 150 dagen) een tarief tot 15 procent in te voeren. Trump kondigde een wereldwijde heffing van 10 procent aan onder deze regeling, waarbij voor handelspartners met bestaande afspraken (zoals de EU, het VK en India) die 10 procent zou vervangen wat eerder was overeengekomen. Voor de EU zou dat betekenen dat een eerder voorgestelde 15 procent mogelijk naar 10 procent gaat — op papier een verbetering — maar het akkoord met de EU is nog niet formeel bekrachtigd door het Europees Parlement.
Gevolgen voor bedrijven en markten
Voor ondernemingen is het minder geruststellend. De bevoegdheid onder sectie 122 is tijdelijk en biedt ruimte tot verhoging; politieke tegenstand in het Congres kan voorkomen dat zulke tarieven permanent worden. Bedrijven die al tarieven hebben betaald (geschat tussen 130 en 160 miljard dollar) zitten in onzekerheid: het Hooggerechtshof gaf geen richtlijn over terugbetalingen, waardoor veel zaken naar lagere rechtbanken zullen trekken. Experts verwachten juridische wirwar en meer volatiliteit op de financiële markten, zeker als federale tekorten oplopen of er nieuwe maatregelen volgen.
Politieke en economische implicaties voor Trump
De importheffingen waren bedoeld om inkomsten te genereren voor Trumps omvangrijke begrotingswet die belastingverlagingen en uitgaven omvatte — de zogenoemde “one big beautiful bill”. Het wegvallen van het instrument ondermijnt die financiering en verzwakt Trumps onderhandelingspositie, zowel internationaal als richting binnenlandse tegenstanders, wat extra risico’s met zich meebrengt in aanloop naar de tussentijdse verkiezingen later dat jaar.
Macro-economische context
Recent gepubliceerde Amerikaanse cijfers tonen vertragende groei in het vierde kwartaal — mede door een langdurige federale shutdown — en een stijging van de inflatie naar 3 procent in december. Die fundamenten, gecombineerd met juridische en politieke onzekerheid over handelstarieven, verhogen het risico op onstabiele markten en een verslechterende economische vooruitblik.