Wat moet ik doen met mijn zonnepanelen, nu de salderingsregeling stopt? Antwoord op de acht belangrijkste vragen

In dit artikel:

Vanaf 1 januari verdwijnt de salderingsregeling voor zonnepanelen. Huishoudens kunnen opgewekte stroom dan niet langer volledig wegstrepen tegen hun verbruik op een later moment. Teruggeleverde elektriciteit levert vanaf dat moment nog maar ongeveer 1 tot 2 cent per kilowattuur op. Energieleveranciers mogen daarnaast terugleverkosten blijven rekenen, al worden die naar verwachting lager. De precieze bedragen verschillen per leverancier en hangen onder meer af van de hoeveelheid teruggeleverde stroom.

Het financiële voordeel van salderen is de afgelopen jaren al kleiner geworden. Veel leveranciers brengen inmiddels kosten in rekening aan klanten die grote hoeveelheden zonnestroom aan het net leveren. Overdag is er in de zomer vaak een overschot aan elektriciteit, terwijl stroom in de winter doorgaans duurder is. Volgens Wijnand van Hooff van brancheorganisatie Holland Solar zijn de grootste voordelen van zonnepanelen daardoor al verdwenen. Berichten dat huishoudens vanaf volgend jaar automatisch honderden euro’s extra kwijt zijn, moeten volgens hem met terughoudendheid worden bekeken.

Zonnepanelen blijven volgens deskundigen wel rendabel, vooral wanneer huishoudens hun eigen productie zoveel mogelijk direct gebruiken. Apparaten zoals een wasmachine, droger, vaatwasser, airconditioning of laadpaal kunnen draaien op momenten dat de panelen stroom leveren. Zonder bewuste planning gebruikt een huishouden gemiddeld al ongeveer 30 procent van zijn eigen zonnestroom, onder meer dankzij apparaten die voortdurend aanstaan. Door het gebruik van elektrische apparaten beter op de zonnige uren af te stemmen, kan dat aandeel volgens Milieu Centraal nog enkele procentpunten stijgen.

Wie nieuwe panelen laat plaatsen, kan een oost-westopstelling overwegen. Die levert minder grote pieken op dan een zuidgerichte installatie, maar produceert meer in de ochtend en aan het einde van de middag. Op die momenten zijn de stroomprijzen vaak hoger en is het verbruik in huis meestal groter dan midden op de dag.

Een thuisbatterij kan het aandeel zelf gebruikte zonnestroom volgens berekeningen van klimaatstichting HIER verhogen van ongeveer 30 naar 60 à 70 procent. De accu slaat elektriciteit overdag op en maakt die later beschikbaar, zodat minder stroom tegen een hogere prijs van het net hoeft te worden gekocht. Toch waarschuwt Simone Tresoor van Milieu Centraal om niet zonder plan een batterij aan te schaffen. Het kan verstandiger zijn eerst het huis te isoleren of te investeren in een warmtepomp, zeker wanneer de cv-ketel binnenkort vervangen moet worden. Een warmtepomp kan het eigen verbruik eveneens verhogen en levert bovendien duurzame warmte.

Ook het slim aansturen van grote verbruikers, zoals een warmtepomp, laadpaal en inductiekookplaat, kan helpen. Daarvoor is niet altijd een zwaardere aansluiting nodig. Met zogenoemde load balancing kunnen apparaten automatisch op elkaar worden afgestemd. De warmtepomp kan bijvoorbeeld tijdelijk minder vermogen gebruiken wanneer iemand kookt, terwijl het laden van een auto tot de nacht wordt uitgesteld. Netbeheerders kampen met lange wachtrijen voor aanpassingen aan het elektriciteitsnet, maar volgens Milieu Centraal is verduurzaming met een eenfaseaansluiting vaak nog mogelijk. Een gecertificeerde installateur moet beoordelen welke oplossing veilig en geschikt is.

De beste combinatie van zonnepanelen, opslag en elektrische apparaten verschilt per huishouden. Een warmtepomp zorgt vooral in de winter voor extra verbruik, terwijl een airconditioning juist in de zomer stroom vraagt. Een dynamisch energiecontract en software die apparaten automatisch aanstuurt, kunnen het gebruik en de opslag verder optimaliseren. Volgens Koen Rozendom van energieleverancier 1komma5 kan een kleine accu bijvoorbeeld stroom opslaan voor de avonduren, wanneer de prijzen vaak tijdelijk oplopen.

Wie een batterij overweegt, doet er volgens Holland Solar goed aan niet meteen de grootste capaciteit te kopen. Bij een jaarverbruik van circa 3.500 kilowattuur zou een accu van ongeveer 2 tot 3,5 kilowattuur doorgaans voldoende zijn. Veel systemen zijn uitbreidbaar. Een plug-inbatterij is goedkoper en eenvoudiger te plaatsen, maar heeft beperkingen. Het terugleververmogen bedraagt maximaal 800 watt, waardoor zware apparaten alsnog stroom van het net nodig hebben. Ook bestaat bij ondeskundig gebruik risico op overbelasting en brand, vooral wanneer meerdere batterijen op één groep worden aangesloten.

Over de terugverdientijd bestaat geen zekerheid: die hangt af van aanschafprijs, verbruik, energiecontract en stroomprijzen. Van Hooff stelt dat een batterij over de levensduur ongeveer 20 cent per zelf gebruikte kilowattuur kan kosten, tegenover gemiddeld 27 cent voor stroom van een leverancier. De verkoop van thuisaccu’s neemt sterk toe, maar Milieu Centraal blijft adviseren eerst de totale verduurzamingsplannen van de woning te bekijken. Een batterij is dus een mogelijke aanvulling, maar niet automatisch de eerste of beste investering.