Wat minder ego zou geen kwaad kunnen

In dit artikel:

Een bestuurskundige en filosoof waarschuwt voor een maatschappelijke verharding waarin mensen steeds vaker hun eigen belang en emoties vooropstellen. Volgens hem wijzen uiteenlopende signalen op een groeiend probleem met agressie en intimidatie, al staat niet vast of incidenten daadwerkelijk vaker voorkomen.

In korte tijd kwamen meldingen uit verschillende sectoren naar buiten. Het aantal gemeenteraadsleden dat te maken krijgt met bedreiging of geweld is in vier jaar meer dan verdubbeld, vaak naar aanleiding van besluiten over asielopvang, verkeer of voorzieningen. In de zorg ervaart bijna 60 procent van de medewerkers agressie, vooral van patiënten en familieleden. Ook scholen melden meer verbaal en fysiek geweld door leerlingen en ouders.

Vakbond FNV signaleerde een stijging van scheldpartijen, bedreigingen en geweld tegen medewerkers in het openbaar vervoer. Rijinstructeurs zien dat leerlingen tijdens lessen worden lastiggevallen door andere weggebruikers. Albert Heijn testte daarom bodycams, nadat personeel jaarlijks meer dan duizend meldingen doet van onder meer mishandeling, bespugen en beledigingen. Daarnaast melden buurtbemiddelaars zwaardere conflicten tussen omwonenden, terwijl onderzoek wijst op de grote omvang van huiselijk geweld. Bibliotheken en sportverenigingen ervaren eveneens toenemende onveiligheid en grensoverschrijdend gedrag.

De auteur houdt meerdere verklaringen open: agressie kan zijn toegenomen, maar mensen kunnen ook alerter zijn geworden, of incidenten worden vaker geregistreerd en gepubliceerd. Waarschijnlijk versterken die ontwikkelingen elkaar. Een oplossing ligt volgens hem niet uitsluitend bij de overheid; burgers moeten zelf bijdragen aan een beschaafder omgang met elkaar.

Met deze bijdrage neemt de auteur afscheid als opiniemaker van de Volkskrant. De redactie wil voortaan ruimte bieden aan een jongere filosoof. Hij benadrukt dat ook de ervaring van oudere auteurs waardevol blijft bij het herkennen van maatschappelijke ontwrichting.