Wat maakt de prank call zo populair op sociale media? 'Het is hetzelfde als naar een horrorfilm kijken'

In dit artikel:

Op nieuwjaarsdag leidde een prank call tot een dodelijke confrontatie in het Piet Wiedijkpark in Amsterdam Nieuw-West: de 25‑jarige Efe Y. wordt door justitie verdacht van het neerschieten van twee onschuldige Syrische jongens, nadat hij was benadert in een grap van influencer Rouand. Die YouTuber, bekend van grof opgezette prank calls (soms live uitgezonden), zou zich hebben voorgedaan als een Rotterdamse crimineel die geld eiste; aanvankelijk ontkende Rouand het telefoontje, later zei hij het wél te hebben gemaakt. Rouand heeft eerder al vastgezeten na een uit de hand gelopen grap.

Onderzoekers plaatsen dit incident in een bredere prankcultuur op sociale media, waar het opwekken van schokeffecten en het jagen op views en likes centraal staat. Communicatiewetenschapper Ellen Droog (VU) benadrukt dat de moderne prank call hetzelfde basismechanisme heeft als oudere grappen — het draait om de onverwachte reactie — maar dat het online een verdienmodel is geworden waarbij de humor vaak ten koste gaat van de geprankte persoon en snel buiten sociale normen kan vallen.

Criminoloog Evelien Hoeben (Universiteit Utrecht / NSCR) waarschuwt dat dit soort content criminogene effecten kan hebben: frequent blootgesteld worden aan beelden en verhalen over crimineel gedrag normaliseert dat gedrag en kan jongeren het idee geven dat agressie status oplevert. In tegenstelling tot traditionele media versterken sociale platforms zulke processen doordat vrienden en klasgenoten content liken en delen, en omdat livepubliek en betaalde suggesties makers aansporen tot extremere grappen. Die groepsdynamiek verlaagt bovendien het individuele schuldgevoel en vergroot de sociale beloning voor grensoverschrijdend gedrag. Anonimiteit maakt het voor kijkers makkelijker om gevaarlijke ideeën aan te dragen zonder zelf verantwoordelijkheid te nemen.

Beide experts vinden dat er te weinig controle is op criminogene content en pleiten voor meer aandacht voor socialemediagebruik binnen onderwijs en bij ouders. Zij noemen sociale media een blinde vlek voor veel ouders en benadrukken dat gesprekken thuis en op school nodig zijn om jongeren weerbaarder te maken. Het dossier rond Rouand en de fatale afloop in Amsterdam illustreert volgens hen hoe online spektakel in de echte wereld dodelijke consequenties kan krijgen en roept op tot meer preventie en regulering.