Wat maakt de films van de briljante regisseur Akira Kurasawa zo vooruitstrevend - óók na 70 jaar?
In dit artikel:
Deze zomer organiseert Eye Filmmuseum in Amsterdam een overzichtstentoonstelling ter ere van de Japanse cineast Akira Kurosawa (1910-1998), bekend van meesterwerken als Seven Samurai, Rashomon en Yojimbo. Kurosawa wordt beschouwd als een van de meest invloedrijke filmmakers ooit, vooral vanwege zijn baanbrekende vertel- en filmlangstechnieken die Hollywood en internationale regisseurs inspireerden. Zo diende The Hidden Fortress als inspiratiebron voor Star Wars, en beïnvloedde High and Low recentelijk Bong Joon-ho’s Parasite.
Het retrospectief, getiteld "Akira Kurosawa – Back on the Big Screen", bevat onder meer een nieuwe 4K-restauratie van Rashomon en de heruitgave van Kurosawa’s epische King Lear-adaptatie Ran (1985). Ook worden vier andere films landelijk vertoond. Dit vormt een uitgelezen kans om vijf sleutelfilms uit zijn carrière te herontdekken.
Rashomon (1950) brak wereldwijd door met een innovatieve vertelstructuur waarin het verhaal van een verkrachting en moord vanuit verschillende, tegenstrijdige perspectieven wordt getoond. De subtiele manipulatie van licht en schaduw, inclusief het toen controversiële gebruik van lensflares, versterkt de mysterieuze sfeer. Kurosawa’s experiment met filmische techniek zette een standaard die nog altijd navolging vindt, zoals in The Usual Suspects.
In het intieme Ikiru (1952) onderzoekt Kurosawa existentiële thema’s door het portret van een ambtenaar die na het horen van zijn naderende dood nog probeert betekenis aan zijn leven te geven. Deze film, met Takashi Shimura in de hoofdrol, won de Zilveren Beer in Berlijn en toont Kurosawa’s veelzijdigheid buiten de historische kostuumfilm.
Met Seven Samurai (1954) introduceerde Kurosawa nieuwe filmtechnieken, zoals het gebruik van telelenzen en meerdere camera’s tegelijk, om spectaculaire en realistische gevechtsscènes vast te leggen. Het verhaal over zeven krijgers die een dorp beschermen tegen plunderaars, beïnvloedde talloze films en regisseurs, waaronder Peter Jackson. De finale, opgenomen in barre winterse omstandigheden, wordt beschouwd als een cinematografisch hoogstandje.
Yojimbo (1964) is een spannende mix van actie en humor en vestigde Toshiro Mifune, vaste acteur bij Kurosawa, als het krachtige gezicht van diens films. Het gedetailleerde geluid van het zwaardvechten in deze film – waar geluidstechnicus Ichirō Minawa een rauwe kip met eetstokjes gebruikte voor het realisme – illustreert Kurosawa’s obsessie met authenticiteit en innovatie.
High and Low (1963) toont Kurosawa’s meest verfijnde architectuur van filmsets en zijn meesterlijke choreografie van acteurs en camera. De film speelt zich voornamelijk af in een zorgvuldig opgebouwde villa en onderzoekt met spanning en maatschappijkritiek een ontvoeringszaak die sociale ongelijkheid in het naoorlogse Japan blootlegt. Kurosawa gebruikt lang aangehouden camerabewegingen om de protagonist constant gevangen te laten lijken in zijn situatie.
Door zijn creatieve durf, technische innovatie en menselijke thema’s heeft Akira Kurosawa niet alleen de Japanse cinema maar ook de wereldwijde filmcultuur diepgaand beïnvloed. Het Eye-filmmuseum geeft deze zomer een uitgebreide terugblik, waarmee zijn tijdloze impact opnieuw onderstreept wordt.