Wat maakt dat mensen vallen voor een 'spiritueel zwendelaar' als Bentinho Massaro?
In dit artikel:
Journalist Ivo van Woerden reconstrueert in In de greep van de goeroe de opkomst, werkwijze en schade van de spirituele influencer Bentinho Massaro (38). Van Woerden volgde Massaro jarenlang en baseert zijn boek op eigen reportages, diepgravend bronnenwerk en ruim zestig gesprekken met ex-volgelingen. Daarmee legt hij niet alleen het persoonlijke verhaal van één leider bloot, maar ook de gevaren van commercieel geproduceerde, online spiritualiteit.
Massaro, geboren en opgegroeid in het Amsterdamse Gein en sinds zijn jeugd actief in yoga, plaatste zijn eerste video in 2010 en bouwde sindsdien een publiek van ongeveer een miljoen volgers op. Via YouTube, WhatsApp en Telegram biedt hij alles van korte geleide meditaties tot dure videocursussen en luxe retraites. Hij profileert zich als gids naar een wereldwijde ontwaking en spreekt in vage, allesomvattende termen over energie, dimensies en manifesteren; soms vermengt hij dat met complottheorieachtige elementen.
Van Woerden toont hoe die digitale spirituele marktplaats uitmondt in economische uitbuiting en psychologische controle. Volgelingen betalen duizenden dollars voor retraites, schenken grote sommen geld of werken gratis voor de leider, terwijl kritiek of terugtrekking tot uitsluiting en groepsdwang leidt. De onderzoeker beschrijft technieken die klassiek zijn voor destructieve groepen: love bombing, gaslighting en voortdurende sociale controle. Uit correspondentie tussen Massaro en drie intieme vertrouwelingen (onder wie Jacqueline Graham, Jade Alectra en Keilan McNeil) komt naar voren hoe hij via appgroepen constant sturing geeft, opdrachten geeft en persoonlijke relaties regisseert.
De persoonlijke verhalen zijn verontrustend: seksuele grensoverschrijding, het sturen van expliciete beelden, het verheerlijken van zijn intieme contacten tegenover andere vrouwen en het kleineren van wie tegenpraat. Enkele oud-volgelingen melden ernstige psychische schade; er is zelfs één zelfdoding gekoppeld aan de groep. Massaro ontkent beschuldigingen, maar Van Woerden concludeert dat zijn gedrag past bij het profiel van een charismatisch narcist (er is ooit een diagnose van narcistische persoonlijkheidsstoornis genoemd).
Van Woerden gaat niet alleen in op schokkende anekdotes, maar plaatst de casus in bredere contexten: waarom mensen op cruciale momenten in hun leven vatbaar zijn voor zulke leiders (bijvoorbeeld door spiritual bypass of het samenstellen van een gepersonaliseerde religie), welke neurologische en sociologische mechanismen meespelen, en hoe hetzelfde patroon zich herhaalt in andere, oudere sekten. Hij gebruikt ook eigen ervaring — een participerende reportage tijdens een homogenezingsweekend — om te illustreren hoe groepsdruk werkt.
Het boek waarschuwt vooral voor de combinatie van online bereik, commerciële prikkels en emotionele kwetsbaarheid. Massaro is in die zin oude wijn in nieuwe zak: een klassieke sekteleider die de moderne middelen van sociale media inzet om invloed te vergaren en te exploiteren. Titel: Ivo van Woerden, In de greep van de goeroe. Meulenhoff, 496 blz., €23,99. (Correctie: het genoemde weekend vond plaats in het Verenigd Koninkrijk; de term "Inst@guru" is een benaming van anderen.)