Wat krijg je wanneer Einstein en Ensor samen op het strand belanden?
In dit artikel:
Kunstenares Edith Dekyndt (1965, Ieper) toont recent werk in Museum Dhondt-Dhaenens in Deurle: een tentoonstelling die speelt met de botsing tussen kunst en wetenschap, verleden en toekomst, kwetsbaarheid en macht. De aanleiding is een curieuze historische ontmoeting — op 2 augustus 1933 dineerden James Ensor en Albert Einstein vlak bij de kust van De Haan — maar Dekyndt vertaalt die anekdote naar een veel bredere reflectie over controle, transformatie en ethiek.
Centraal in de presentatie hangt Ensors stilleven uit 1907 in de patio, als scharnierpunt tussen twee werelden: de schilder die de werkelijkheid in objecten probeerde te vatten en de natuurkundige die die werkelijkheid in formules wilde terugbrengen. Dekyndt maakt van die tegenstelling een dramaturgie: labiele materialen en historische referenties contrasteren met industriële beelden van globalisering en technologische macht. Een reusachtig gordijn schuift de binnentuin binnen; het weefsel verwijst naar kimono‑motieven en roept tegelijk de littekens en verbranding op die herinneren aan de atoombommen. Een eindeloze videoloop toont de beweging van een kranenpark in de haven van Oostende, een herhaling die refereert aan binair denken en de mechanisering van de moderne wereld.
Materiaal en werkwijze zijn bij Dekyndt zelf onderwerp van onderzoek. Ze combineert eeuwenoude ambachten met hedendaagse technieken: een olijfstronk is bedekt met 3D‑geprint materiaal, een stuk versteend Mioceen hout werd bewerkt met AI, er is geglazuurd porselein, dierenhuid en een plastic bak met vlindermelanine. Ze begraven stoffen om hun verwering te laten zien; wat twee jaar geleden onder de grond lag hangt nu verweerd in de museumtuin. Zulke ingrepen tonen hoe materie verandert door tijd en natuur, en hoe betekenis zich langzaam opbouwt of vervalt.
Naast de Einstein‑referenties keert Ensor terug in een zaal met grote zijdevoiles waarop behangpatronen echoën van zijn stillevens. Op de grond liggen twee gevonden luchters van het strand, bedekt met krijt; op rekkken liggen kleine objecten die de zee heeft uitgespuwd. Een kort filmwerk van Guillaume Bijl herneemt een historische scène met Ensor op de dijk van Oostende.
De tentoonstelling durft ook kritisch te kijken naar de geschiedenis van de collectie: drie schilderijen van Jos Verdegem, Hubert Malfait en Albert Servaes — kunstenaars die in 1940 deelnamen aan een studiereis naar nazi‑Duitsland — krijgen een uitgesproken, problematisch statuut tegenover hedendaagse werken. Curator Martin Germann benadert de opstelling als een partituur, met ritme en tegenstemmen die verwijzen naar Philip Glass’ opera over Einstein.
It could be James on the beach… is tot 17 mei te zien; Dekyndt nodigt uit om langzaam te kijken, te voelen en stil te staan bij de ambivalente erfenis van kennis en creatie.