Wat is ricine, het gif dat de 'soevereinen' volgens justitie wilden maken? 'Moeilijk terug te vinden in lichaam'

In dit artikel:

In Leeuwarden verschenen woensdag de zogenaamde Friese ‘soevereinen’ terecht nadat bij hen vijf flessen van 1,5 liter vol castorbonen en een handleiding om ricine te maken waren gevonden. Ricine is een extreem giftig eiwit dat in de zaden van de wonderboom (Ricinus communis) zit; één boon bevat naar schatting ongeveer 3 mg ricine, terwijl een dosis van circa 0,5 mg voor een volwassene al dodelijk kan zijn.

Ricine remt de eiwitsynthese in cellen, waardoor orgaanschade en de dood binnen uren tot dagen kunnen optreden. Hoogleraar toxicologie Daan Touw zegt over de stof: "Ricine is een eiwit, het zal waarschijnlijk goed in water oplosbaar zijn", en benadrukt dat het isoleren van ricine uit bonen wél chemische kennis vereist. Bovendien is ricine in het lichaam moeilijk op te sporen, wat forensisch onderzoek compliceert.

Het gif heeft een beruchte geschiedenis: de paraplu‑moord op dissident Georgi Markov in Londen (jaren zeventig) gebruikte ricine; sindsdien werden tientallen incidenten gemeld, waaronder een brief met ricinesporen aan president Obama en een aanhouding in Keulen (2018) met duizend bonen. Populaire media zoals Breaking Bad hebben ook geleid tot copycat‑gevallen.

Dat ricine populair is bij kwaadwillenden komt door de combinatie van hoge toxiciteit en makkelijke toegang tot castorbonen via webshops en tuincentra. Tegelijkertijd is geperste castorolie veilig: de ricine blijft grotendeels in de pulp achter en lost niet in olie.