Wat is je favoriete natuurgebied? Deze RUG-onderzoeker wil dat heel graag weten. 'Mensen verlangen naar een eenvoudig bestaan'

In dit artikel:

Frans Sijtsma, universitair hoofddocent aan de Rijksuniversiteit Groningen en sinds kort houder van de eerste Unesco-leerstoel aan de RUG, verzamelt systematisch welke natuurplekken mensen belangrijk vinden en waarom. Met het internationale citizen-scienceproject Greenmapper vraagt hij mensen wereldwijd naar hun favoriete natuurgebieden op verschillende schaalniveaus (binnen 2 km, binnen 20 km, nationaal en mondiaal). Tot nu toe vulden ongeveer 15.000 mensen uit zeven landen hun voorkeuren in; het uiteindelijke doel is 125.000 deelnemers uit 50 landen.

Sijtsma noemt dit de ‘zachte’ kant van ecologie: niet wát er precies groeit of welk soort uitstervend insect er is, maar welke plekken mensen waarderen en welke emotionele en sociale betekenissen daaraan kleven. “De liefde waarmee jij over zulke plekken praat, dáár hebben we het in beleid dus veel te weinig over,” zegt hij. Die beleving kan beleidsmakers, natuurorganisaties en lokale gemeenschappen helpen beslissingen democratischer en beter afgestemd te nemen.

De verzamelde data worden gepubliceerd op Greenmapper, waar deelnemers anoniem onderdeel worden van lokale communities (bijvoorbeeld voor Wadden-gebieden). Praktische toepassingen zijn volop in beeld: Sijtsma werkt samen met het Planbureau voor de Leefomgeving om de inzichten in beleid te brengen; beheerders kunnen bewoners betrekken bij beheerkeuzes, maatschappelijke dilemma’s voorleggen via stellingen (bijvoorbeeld over autoverkeer naar eilanden of honden aan de lijn) en zelfs gericht supporters werven voor financiële bijdragen. Uit onderzoek blijkt dat er naar schatting 14 miljoen fans van de Wadden zijn in Nederland, Duitsland en Denemarken — een potentieel draagvlak dat benut kan worden.

Greenmapper vraagt ook hoeveel geld deelnemers jaarlijks zouden willen besteden aan hun favoriete gebieden. Die bedragen zijn voorlopig hypothetisch, maar Sijtsma verwacht dat organisatie en beheer in de toekomst concreet om steun kunnen vragen: “rendement halen uit natuurliefde”, zoals het artikel het noemt. Tegelijk benadrukt hij dat het primaire doel blijft om te begrijpen hoe mensen natuur beleven — gevoelens van eenvoud, verbinding en rust die in het huidige economische bestel vaak onderbelicht raken.

Het project krijgt extra aandacht via Dagblad van het Noorden: lezers kunnen meedoen en maken kans op een van zes hotelbons voor een overnachting in hun favoriete natuurgebied (deelname anoniem; inzenden kan tot 1 september; winnaars worden medio augustus benaderd). De Unesco-leerstoel die Sijtsma bekleedt verbindt het onderzoek aan een wereldwijd netwerk en benadrukt de bredere relevantie van kennisdeling over natuur, cultuur en duurzaamheid.

Kortom: Greenmapper brengt persoonlijke waardering voor natuur in kaart om betrokkenheid, beleid en mogelijk financiering beter te laten aansluiten op wat mensen echt belangrijk vinden in het landschap rondom hen.