Wat is het beste journalistieke boek van het jaar? Dit zijn de kanshebbers voor de Brusseprijs 2026
In dit artikel:
Vijf journalistieke non-fictieboeken zijn genomineerd voor de Brusseprijs 2026; de winnaar wordt op zaterdag 13 juni in de Rode Hoed in Amsterdam bekendgemaakt. De kanshebbers bestrijken uiteenlopende thema’s — van politiek en regionale tragedie tot alternatieve gezondheidsgoeroes, quantumfysica en het schimmige klimaatcompensatiecircuit. Hieronder de kernpunten per boek.
Dick Schoof (Lamyae Aharouay & Petra de Koning)
De NRC-journalisten maken geen klassieke biografie maar een portret van Dick Schoof, die kort premier was van een kabinet dat slechts elf maanden standhield. Op basis van gesprekken met meer dan vijftig betrokkenen schetsen de auteurs een mozaïek van scènes en anekdotes: van zijn rol als ambtenaar die weinig stempel drukte op politieke besluitvorming tot persoonlijke eigenaardigheden uit zijn studententijd. Het boek toont vooral hoe Schoof, ondanks twijfelachtige positie en weinig leiderschapskracht, het ja-woord gaf dat het pvv-kabinet mogelijk maakte. Stijl en observatie worden geprezen; de schrijvers laten echter veel interpretatievragen open — waarom hij instemde en wat zijn drijfveren waren blijft grotendeels suggestief.
De Damiaanhoeve (Chris De Stoop)
Een intiem en schrijnend relaas over een boerderij net ten noorden van Maastricht, waar de bewoners Bert en Gerty vechten tegen overname door grindbedrijven en de dreiging van steeds vaker overlopende Maas. Het verhaal neemt een tragische wending: in 2018 brandt de hoeve af en komt Gerty om het leven; aanwijzingen wijzen op moord vóór de brand. De Belgische justitie heeft geen verdachte veroordeeld en veel vragen blijven onopgelost. De Stoop werkt met streektaal, dagboekfragmenten en getuigenissen en maakt de onafheid van het gebeuren zelf tot thema: het boek is een getuigenis van rouw, onbegrip en de hardnekkigheid van niet-weten.
De ijsprofeet Wim Hof (Robert van de Griend & Anneke Stoffelen)
Investigatieve reconstructie van de opkomst en decherisering van Wim Hof, de wereldwijde ‘Iceman’ met miljoenen volgers. De auteurs ontrafelen hoe Hof met ademhalingsoefeningen en koutraining enorme populariteit verwierf — ondersteund door beroemdheden en media — maar tegelijkertijd wetenschappelijke en persoonlijke claims opzweept die niet houdbaar blijken. Het boek documenteert misleiding in zelfportrettering, huiselijk geweld uit het verleden en gevallen van dodelijke ongevallen in verband met praktijkoefeningen. De studie fungeert als kritische correctie op de hechte cultus rondom Hof en waarschuwt voor de risico’s van onverantwoorde gezondheidsclaims.
Majorana en de race naar qubits (Gerard Janssen)
Wetenschapsjournalist Gerard Janssen koppelt het raadsel rond de in 1938 verdwenen theoreticus Ettore Majorana aan de moderne zoektocht naar het veelbesproken majoranadeeltje. Hij volgt vooral TU Delft-hoogleraar Leo Kouwenhoven, wiens ambitie om met majorana’s qubits te bouwen quantumcomputers mogelijk te maken hem internationale faam opleverde. Janssen beschrijft de opgang van Kouwenhoven in een Silicon Valley-achtige wetenschapscultuur maar ook de val wanneer onderzoek van een postdoc onder vuur komt en een tijdschriftartikel wordt teruggetrokken. Het boek biedt een spannende kijk op de druk, geldstromen en ethische risico’s in topwetenschap, al blijft de hoofdpersoon soms te veel vereenvoudigd als briljante held.
Wie betaalt, mag vervuilen (Ties Gijzel & Mira Sys)
Onderzoek naar het marktje van carbon credits, met in het midden het Zwitserse adviesbureau South Pole en projecten zoals Kariba in Zimbabwe. Een anonieme usb-stick bracht interne videocalls aan het licht waarin medewerkers twijfels uiten over de betrouwbaarheid van berekeningen. Lokale veldonderzoeken tonen dat beloofde voordelen voor gemeenschappen vaak uitblijven — moestuinen en klinieken blijken in werkelijkheid schaars of slecht gefinancierd — terwijl bedrijven en tussenpersonen wel goed verdienen aan de verkoop van credits. Het boek bevestigt eerdere scepsis over compensatieprojecten: ze leveren vaak weinig echte CO2-winst en stellen lokale belangen teleur. Kritiek op het boek is dat het soms opsommend leest, maar de onthullingen zijn significant voor het debat over groene claims en bedrijfsimago.
Collectief beeld en betekenis
Gezamenlijk tonen de vijf titels de kracht van journalistieke non-fictie in het aankaarten van onopgeloste tragedies, institutionele kwetsbaarheid en misstanden — of het nu om politiek moreel leiderschap, persoonlijke tragedie, charismatische gezondheidsgoeroes, wetenschappelijke ambitie of de verduisterde markt voor klimaatcompensatie gaat. De Brusseprijs 2026 erkent daarmee boeken die onderzoek bundelen met verhalende toonzetting, elk met eigen balans tussen documentatie, interpretatie en literaire stijl. De winnaar wordt medio juni bekendgemaakt.