Wat is er mis met een samenwerking tussen kerk en zorg?

In dit artikel:

Minister Sterk heeft volgens de auteur terecht opgeroepen tot een actievere rol van de kerk in de zorg. Haar boodschap tijdens de Willibrordlezing werd volgens hem echter versimpeld tot de vraag of kerken meer praktische hulp moeten bieden, terwijl zij vooral de institutionele kerk leek aan te spreken: de organisaties, besturen en opleidingen die met onder meer de Protestantse Kerk verbonden zijn.

De discussie raakt aan de vraag wat onder ‘de kerk’ wordt verstaan. Het gaat niet alleen om kerkgebouwen of afzonderlijke christenen, maar ook om kerkelijke instellingen die van oudsher betrokken waren bij armen- en ziekenzorg. In de eerste eeuwen speelde diakonia een belangrijke rol, gebaseerd op caritas en agapè: naastenliefde die voortkomt uit Gods liefde. Kloosters, religieuze orden, ziekenhuizen en zorginstellingen zijn vanuit die traditie opgericht.

Volgens de auteur is die verbinding tussen kerk en zorg deels verloren gegaan. Door secularisatie, de verzorgingsstaat, marktwerking en toenemende regelgeving is zorg een professioneel en grotendeels neutraal stelsel geworden. Begrippen als liefde en barmhartigheid verdwenen geregeld uit het beleid, terwijl nadruk kwam te liggen op autonomie, zelfredzaamheid en maakbaarheid. Dat leidt volgens hem tot morele stress bij zorgmedewerkers, die soms voelen dat zij de zorg niet kunnen verlenen op een manier die recht doet aan hun overtuiging en betrokkenheid.

De auteur, directeur van Reliëf en betrokken bij de christelijke zorgtraditie, wil geen schuldvraag bij overheid of kerk leggen. De overheid heeft de zorg sterk verbeterd, maar de sector kampt met grote uitdagingen die niet alleen met extra geld kunnen worden opgelost. Kerk en samenleving zijn door de scheiding van kerk en staat en de komst van de verzorgingsstaat gewend geraakt aan gescheiden verantwoordelijkheden. Volgens de auteur is het daarom tijd om die kloof te verkleinen en opnieuw te erkennen dat zorg een gezamenlijke maatschappelijke verantwoordelijkheid is, waarin aandacht, liefde en naastenliefde richting kunnen geven.