Wat is de pancreas en waarom is een tumor daar zó moeilijk te behandelen? 5 vragen over deze agressieve kanker

In dit artikel:

Pancreaskanker (alvleesklierkanker) is zeldzaam maar bijzonder dodelijk: ongeveer 3% van alle kankers en in 2016 kregen 1.779 Belgen de diagnose. Het artikel, oorspronkelijk zes jaar geleden gepubliceerd en nu opnieuw geplaatst naar aanleiding van het overlijden van Martine Prenen, bevat antwoorden van kankerspecialist Eric Van Cutsem (UZ Leuven) op vijf cruciale vragen over de ziekte.

Waar ligt de pancreas en waarom maakt dat opereren moeilijk?
De alvleesklier bevindt zich in de buikholte, achter de maag en dicht bij grote bloedvaten. Daardoor groeit een tumor vaak in of tegen vitale vaten aan, waardoor volledige chirurgische verwijdering veelal niet mogelijk is.

Wat zijn de functies van de alvleesklier?
De pancreas produceert insuline, essentieel voor de suikerhuishouding; uitval leidt tot diabetes. Daarnaast levert het enzymen voor de vertering van vetten. Verlies van (delen van) de klier veroorzaakt vetmalabsorptie met gewichtsverlies en vettige diarree, maar patiënten kunnen doorgaans worden behandeld met insuline en vervangende enzymtabletten.

Waarom is pancreaskanker zo moeilijk te behandelen?
Klachten zijn vaak vaag — bovenbuikpijn naar de rug, vermagering, moeheid en langzaam opkomende geelzucht zonder koorts — waardoor diagnose veelal laat volgt. Bij diagnose is slechts 15–20% van de tumoren operabel; bij de overige 80–85% is de kanker ongeschikt voor chirurgie en vaak resistent tegen chemotherapie, immunotherapie en gerichte middelen. Onderzoekers begrijpen steeds meer van het agressieve groeipatroon, wat hoop geeft op nieuwe therapieën in de komende jaren.

Wie krijgt het en wat veroorzaakt het?
De gemiddelde patiënt is rond 70 jaar, maar er is een merkbare toename bij jongere mensen (20–40 jaar) in Leuven en elders; mannen en vrouwen worden getroffen. Slechts 5–10% van de gevallen heeft een duidelijke erfelijke oorzaak. Roken verhoogt het risico enigszins, maar niet zo sterk als bij long- of blaaskanker.

Samengevat: pancreaskanker is moeilijk te detecteren en te behandelen door locatie, snelle groei en therapieresistentie. Onderzoek naar de onderliggende mechanismen is cruciaal om betere behandelingen te ontwikkelen.