Wat heeft Trump ertoe bewogen Iran zulke gunstige voorwaarden te gunnen? Zelfs Republikeinen bekritiseren Trumps deal in harde bewoordingen

In dit artikel:

Heeft president Trump deze week een van zijn omstreden handelskunsten tot een riskante diplomatieke sprong gemaakt? Tijdens de G7-top in Évian-les-Bains ondertekende hij een veertienpuntenplan dat een einde moet maken aan de oorlog tussen de VS en Iran. Kernafspraken zijn dat de scheepvaart in de Straat van Hormuz weer veilig moet kunnen varen, Amerikaanse sancties op Iraanse olie-export onmiddellijk worden opgeheven en Iran zich opnieuw verbindt geen kernwapens te verkrijgen of te ontwikkelen. Als prikkel kondigen de Amerikanen ook een omvangrijk herstelfonds voor Iran aan (in de berichtgeving werd circa 260 miljard euro genoemd).

In Europa leidde het nieuws vooral tot opluchting, maar in Washington overheerste felle kritiek. Zowel prominente Democratische senatoren als onverwacht veel Republikeinen noemen het akkoord capitulatie of een ramp; zij wijzen erop dat de sanctieverlichting meteen ingaat terwijl veelkritieke Iraanse toezeggingen pas in nog te voeren gesprekken juridisch vastgelegd zouden worden. Tegenstanders vrezen dat het vrijgemaakte geld Iran economisch kan versterken en middelen levert om drone- en raketvoorraden aan te vullen en proxy-groepen als Hamas en Hezbollah te ondersteunen. Meerdere commentatoren trekken parallellen met de nucleaire overeenkomst van 2015, waartegen Trump zich eerder fel had gekeerd, en vragen zich hardop af wat wezenlijk anders is aan dit nieuwe akkoord.

De praktische uitwerking van het raamakkoord leek aanvankelijk snel te volgen: partijen zouden binnen zestig dagen tot een definitieve overeenkomst komen en gesprekken stonden gepland in Zwitserland. Die besprekingen zijn echter op het laatste moment uitgesteld; vice-president J.D. Vance annuleerde zijn reis om officiële “logistieke” redenen, wat sceptici extra voer gaf dat de deal nog ver van voltooid is.

Ook Israël reageerde fel: de regering in Jeruzalem verwierp het plan en met name extreem-rechtse ministers wezen het scherp af. Opmerkelijk is de Amerikaanse toon tegenover Israël: Vance en Trump distantieerden zich explicieter van Israëlisch optreden dan gebruikelijk, en keurden recentelijk een Israëlische aanval op Beiroet af. Die kanttekening markeert serieuze scheuren in de traditionele onvoorwaardelijke band tussen Washington en Tel Aviv. Intussen werd vrijdagmiddag wel een staakt-het-vuren tussen Israël en Hezbollah gemeld, maar eerdere overeenkomsten bleken kwetsbaar.

Samengevat: het door Trump gepresenteerde akkoord biedt onmiddellijke economische verlichting voor Iran en heeft in Europa gezorgd voor gedeeltelijke geruststelling, maar in de VS en Israël veroorzaakt het brede politieke verontwaardiging. Kritici vrezen dat snelle sanctieverlichting tegen uitgestelde garanties van Iran ruil is voor weinig concrete strategische winst en dat het akkoord de regio op de langere termijn onveiliger kan maken.