Wat drijft de Saoedische kroonprins?
In dit artikel:
Mohammed bin Salman (MbS), de Saoedische kroonprins, wordt tegelijk gedreven door grootse ambitie en diepgewortelde angst. Onder zijn Vision 2030-programma realiseert Saoedi-Arabië spectaculaire prestigeprojecten: de zelfrijdende metrolijn van Riad (176 km), het uitgestrekte Koning Salmanpark met naar schatting een miljoen bomen, en het culturele complex dat Saoedië op de kunstkaart moet zetten. Het meest gedurfde project is Neom met de Line — een geplande stad van honderden kilometers — en bijbehorende evenementen zoals de geplande Aziatische Winterspelen in Trojena (2029). Ook mikken de Saoedi’s op de World Expo 2030, het WK voetbal 2034 en mogelijk de Olympische Spelen 2036.
Tegelijk maakt geopolitieke kwetsbaarheid MbS voorzichtig. De aanval op Saoedische olie-installaties in 2019 en de nabijheid van een veel grotere, ideologisch vijandige buur als Iran hebben hem geleerd hoe snel buitenlandse investeerders en projecten in gevaar kunnen komen. Oorlogen en onrust in de regio — Jemen, Soedan, Israël-Palestina en Syrië — bedreigen zijn economische transformatie en het imago van stabiliteit waarop buitenlandse geldstromen afhangen.
Die angst verklaart recente diplomatieke wendingen: normalisatie met Iran in 2023, toenadering tot de Houthi’s in Jemen en het contact met de Syriër Ahmed al‑Sharaa. MbS zoekt ook veiligheid via grote investeringsbelofte en wapenafspraken: tijdens een recent bezoek aan Donald Trump werd $1 biljoen aan Saoedische investeringen genoemd als ruil voor Amerikaanse steun, en er is een nieuw defensieakkoord met kernmacht Pakistan als extra garantie.
Tegelijk brengen die ambities interne en externe spanning: miljardenprojecten stuiten op praktische, financiële en mensenrechtelijke bezwaren (onder andere de behandeling van arbeidsmigranten), en sommige plannen lijken te veel gevraagd — zoals kritiek in de Financial Times over Neom. MbS’ strategie is dus een mix van megaprojecten als economische transformatie en geopolitieke manoeuvres om die projecten te beschermen; maar juist doordat hij zo veel inzet, maakt hij zichzelf en Saoedi‑Arabië kwetsbaarder.