Wat doet het uitsluiten van grazers met de biodiversiteit in kustduinen? 

In dit artikel:

Onderzoek in de Amsterdamse Waterleidingduinen (AWD) en het Nationaal Park Zuid-Kennemerland (NPZK) laat zien dat duinnatuur zich snel kan herstellen als de begrazing tijdelijk wordt teruggedrongen, maar alleen zolang de druk van grote grazers goed in balans blijft. De studie, uitgevoerd in meerdere exclosures sinds 2019, richtte zich op de effecten van damherten, paarden en runderen op flora, insecten en vegetatiestructuur.

In de AWD was de schade door damherten jarenlang extreem: in 2016 liepen er bijna 4.000 dieren rond op 3.400 hectare, waardoor veel eetbare planten tot op de grond werden afgegraasd en bloeiende soorten vrijwel verdwenen. Na het uitsluiten van de herten kwamen veel planten, waaronder soorten uit de zaadbank, snel terug en nam de bloemenrijkdom toe. Die winst bleek deels tijdelijk, omdat de vegetatie binnen afgesloten gebieden uiteindelijk weer dichter en ruiger werd, met meer struiken en gras en minder open zand. Dat heeft gevolgen voor dieren: hommels profiteerden van meer bloemen, maar soorten die juist open zand nodig hebben namen af.

In het NPZK, waar de graasdruk van nature lager was en meerdere grazers samen voorkwamen, was het verschil tussen afgesloten en begraasde plekken minder groot. Daar bleek de hoogste biodiversiteit juist aanwezig bij een gematigde, gevarieerde begrazing door verschillende diersoorten. De onderzoekers concluderen daarom dat niet volledig zonder grazers, maar ook niet met te veel ervan, het beste werkt: een afwisselende, middelhoge graasdruk lijkt het meest gunstig voor soortenrijkdom in de duinen.

De uitkomsten worden meegenomen in nieuwe faunabeheerplannen voor Kennemerland-Zuid. In de praktijk betekent dat dat in het NPZK de meeste afsluitingen zijn verwijderd en in de AWD naast teruggekeerde rust ook weer andere grazers worden ingezet, terwijl een deel van de monitoring doorgaat om het herstel te volgen.