Wat doen die 25.000 EU-lobbyisten in Brussel?

In dit artikel:

In Brussel zijn naar schatting 25.000 lobbyisten actief, ongeveer evenveel als EU-ambtenaren die aan wetgeving werken. Zij worden betaald door onder meer multinationals, banken, brancheorganisaties, ngo’s, buitenlandse overheden en steden. Volgens onderzoek van het Europees Vakbondsinstituut (ETUI) vindt 75 procent van de lobbygesprekken van Eurocommissarissen en hoge Commissieambtenaren plaats met vertegenwoordigers van multinationals. Op terreinen als financiële regelgeving, de interne markt en handelsbeleid ligt dat aandeel boven de 80 procent.

De invloed van lobbyisten bestaat volgens Corporate Europe Observatory (CEO) niet simpelweg uit het ‘kopen’ van wetten. Zij proberen vooral het politieke debat te beïnvloeden, journalisten te benaderen, regelgeving af te zwakken of te vertragen en voorstellen voor nieuwe wetgeving aan te dragen die hun sector ten goede komen. Onderzoek van Transparency International EU en de Journal of European Public Policy wijst eveneens op een grote scheefgroei: circa 75 procent van de lobbyisten vertegenwoordigt het bedrijfsleven. Tegenover iedere lobbyist voor vakbonden of burgerbelangen staan ongeveer zeven bedrijfslobbyisten.

Lobbyisten kunnen volgens de formele regels van de Europese Commissie deelnemen aan expertgroepen als vertegenwoordiger van een organisatie, namens een bredere maatschappelijke achterban of, bij uitzondering, als individuele deskundige. CEO stelt dat bedrijfslobbyisten deze groepen vaak domineren. Bovendien zijn de gesprekken geregeld niet openbaar, waardoor onduidelijk blijft welke belangen invloed hadden op het beleid.

De auteur illustreert de drempels met een eigen ervaring uit 1996, toen hij namens een middelgroot Nederlands recyclingbedrijf bij het directoraat-generaal Milieu pleitte voor EU-subsidie. Hoewel er belangstelling was voor de technologie, volgde slechts een vage toezegging en kwam er geen vervolg. Volgens de auteur maakte hij toen onvoldoende gebruik van de professionele lobbystructuren.

Het artikel concludeert dat de lobby machtig maar niet absoluut is en dat vooral de ongelijke toegang tot beleidsmakers en het gebrek aan transparantie problematisch zijn. De auteur verbindt dit aan de bredere stelling dat EU-beleid vaker multinationals en banken dan burgers en het mkb dient.