Wat als abortus uit het strafrecht verdwijnt? „Wet beschermt kwetsbare vrouw juist"

In dit artikel:

PRO wil abortus uit het Wetboek van Strafrecht halen en de regels onderbrengen in de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg. De initiatiefwet, die veelzeggend „Wet abortus is zorg” heet, moet abortus als gewone medische zorg behandelen.

Hoogleraar gezondheidsrecht Martin Buijsen en huisarts Gerrit Roorda zijn kritisch. Volgens hen beschermt het strafrecht niet alleen het ongeboren leven, maar ook vrouwen tegen gedwongen abortus en onzorgvuldige praktijken. Artsen worden nu zelden vervolgd; recente strafzaken gingen vooral over situaties waarin vrouwen zonder hun toestemming abortusmedicatie kregen toegediend.

De voorstanders van de wetswijziging wijzen op een mogelijk ‘chilling effect’: de strafrechtelijke regeling zou vrouwen en artsen kunnen afschrikken. Buijsen en Roorda vinden dat daarvoor geen bewijs bestaat. Volgens hen komt terughoudendheid van artsen vooral door praktische verplichtingen, zoals scholing en meldingen aan de inspectie. Roorda waarschuwt bovendien dat vrij verkrijgbare abortuspillen de bescherming van vrouwen juist kunnen verzwakken, omdat gedwongen toediening moeilijk te bewijzen is.

Roorda vreest dat het ongeboren leven door de wijziging nauwelijks nog strafrechtelijke bescherming krijgt. Ook zou de juridische positie van vrouwen verslechteren: in het civiele of tuchtrecht ligt de bewijslast eerder bij de vrouw en zijn de sancties doorgaans minder zwaar dan in het strafrecht. Buijsen vindt bovendien dat de voorgestelde zorgwet juridisch niet goed past; een speciale wet voor bijzondere medische verrichtingen zou logischer zijn.

De wetswijziging geeft vrouwen volgens Buijsen geen afdwingbaar recht op abortus, omdat artsen niet verplicht kunnen worden iedere behandeling uit te voeren. Wel kan de decriminalisering volgens hem een tussenstap zijn naar een grondwettelijk recht op abortus, zodat een toekomstige parlementaire meerderheid dit minder gemakkelijk kan afschaffen.