Wannabe-VVD JA21 knielt voor het kabinet-Jetten: in de senaat staat het rechtse blok met BBB en SGP opeens op losse schroeven

In dit artikel:

JA21 staat volgens dit opiniestuk onder druk om zijn samenwerking met BBB en SGP in de Eerste Kamer voort te zetten. De senaatsfractie antwoordde dinsdag op de vraag of het rechtse blok blijft bestaan met: “Gaan we zien.” Volgens de auteur ondermijnt die reactie de gezamenlijke onderhandelingspositie vlak voor stemmingen over het Belastingplan.

BBB heeft 11 zetels in de Eerste Kamer, JA21 en SGP ieder 2. Zonder de twee JA21-senatoren heeft het kabinet geen meerderheid, maar hun steun kan wel dienen als rechtse legitimatie voor beleid dat met steun van linkse partijen wordt aangenomen. D66, VVD en CDA hebben samen 22 zetels; met de 14 zetels van PRO en 2 van Volt ontstaat een meerderheid van 38. De auteur vreest daarom dat JA21 het kabinet ruimte geeft om de samenwerking met BBB en SGP los te weken.

Als voorbeeld noemt het stuk het nieuwe plan voor de belasting op vermogen in box 3. JA21 en SGP reageerden daar volgens de NOS redelijk positief op, waardoor het minderheidskabinet mogelijk een meerderheid krijgt. Het plan zou tot 2040 ongeveer 22 miljard euro minder opleveren dan eerdere voorstellen. Hoewel de dekking tot 2031 grotendeels geregeld is, kan daarna een tekort van maximaal 17,6 miljard euro ontstaan. Ook binnen de coalitie bestaat kritiek op de financiële onderbouwing.

Daarnaast verwijt de auteur JA21 dat de partij haar belangrijkste voorwaarde voor kabinetssteun niet hard maakt: een garantie dat gemeenten niet gedwongen worden asielzoekers op te vangen. JA21-leider Joost Eerdmans zei eerder dat steun alleen mogelijk was als er op dit punt beweging kwam. Asielminister Bart van den Brink heeft volgens het ANP echter aangegeven geen schriftelijke garantie te kunnen geven, omdat hij de Spreidingswet moet uitvoeren. Daarmee is er volgens het artikel geen toezegging of wettelijke zekerheid gekomen.

De schrijver ziet hierin een patroon van toenadering tot de coalitie en vergelijkt JA21 met de VVD, die volgens hem campagne voert met rechtse standpunten maar in onderhandelingen inschikkelijk wordt. Omdat de stemming over het Belastingplan donderdag plaatsvindt, wordt JA21 opgeroepen vooraf duidelijkheid te geven: geen steun zonder garantie tegen asieldwang en geen breuk met BBB en SGP. Het stuk concludeert dat de partij anders vooral als rechts uithangbord voor een mogelijk linkse meerderheid fungeert.