Waddentop in Esbjerg loopt uit op deceptie, intentieverklaring is 'te zwak, te lief'

In dit artikel:

In Esbjerg kwamen deelnemers uit Nederland, Duitsland en Denemarken bijeen voor een trilaterale regeringsconferentie over de Waddenzee, met de bedoeling afspraken voor de komende vier jaar te maken. Wat had moeten leiden tot een gezamenlijke intentieverklaring eindigde in teleurstelling: de ministers van de drie landen zegden op het laatste moment af, waardoor er geen officiële regeringsverklaring werd ondertekend. In Denemarken speelt een kabinetsformatie; de demissionaire minister voelde zich niet bevoegd om te tekenen.

Natuurorganisaties uit de drie landen – onder meer de Waddenvereniging en Natuurmonumenten – noemen de concept-verklaring te zwak. Zij wilden drie scherpe maatregelen toegevoegd zien: sterkere beperkingen op bodemberoerende visserij, een verbod op verdere mijnbouw en zorgvuldiger planning van stroomkabels voor offshore-windparken. Hun kernwens is kort samen te vatten als meer "rust op de zeebodem", terwijl zij ook het behoud van vaar- en leefmogelijkheden voor bewoners benadrukken.

De afzegging van de ministers kleurde de conferentie. Het Musikhuset in Esbjerg bood een fraaie locatie, maar veel internationale deelnemers – vooral Deense vertegenwoordigers en pers – bleven weg nadat het bestuurlijke niveau afwezig bleek. De bijeenkomst werd zo vooral een Nederlandse aangelegenheid; jonge deelnemers en lokale bestuurders benadrukten het grote belang van het wad als leefgebied aan Nederlandse eilanden.

Op de conferentie kwamen wel inhoudelijke sessies voorbij. Thema’s waren onder meer plasticvervuiling (met netwerken als KIMO die naar bronaanpak zoeken), en de geplande aanleg van talloze stroomkabels door het wad voor de energietransitie. Volgens presentaties zou er in de komende dertig jaar op sommige trajecten tot zo’n 25 nieuwe kabeldoorsnijdingen plaatsvinden, iets dat aanwezige natuurorganisaties en lokale bestuurders schrik aanjoeg. Tegelijk ontstond er discussie over mogelijke gezamenlijke routes: op kaarten verschenen kabeltrajecten via de Eems, Weser en Elbe die barrières in de eerdere communicatie en planning blootlegden.

Regionale aspecten speelden mee: Esbjerg presenteert zich als robuuste havenstad met een sterke offshore-industrie; de Deense kuststrook langs het wad is relatief klein (ongeveer 50 km) tegenover het totale Deense kustgebied, wat deels de lagere zichtbaarheid van Deense betrokkenheid verklaart. Lokale bewoners bevestigden voor wie het wad belangrijk is, ook voor toekomstig toerisme en natuurbehoud.

Rond andere ontwikkelingen ontstond ongenoegen: terwijl ministers afwezig waren, bleek er in Den Haag toch aandacht voor een vergunningaanvraag voor nieuwe zoutwinning onder de Waddenzee bij Harlingen, wat voor kritiek zorgde bij natuurorganisaties. Bestuurders van eilanden, zoals Schiermonnikoog, pleitten voor een terugkeer naar meer zichtbare, buitenbijeenkomsten en stelden voor de volgende conferentie afwisselend in Lauwersoog en Schiermonnikoog te houden.

Aan het slot deed commissaris Arno Brok nog een poging de trilaterale samenwerking nieuw leven in te blazen, maar de gemiste ministeriële handtekeningen maakten duidelijk dat er op korte termijn geen nieuwe, bindende afspraken zijn gemaakt.