Wachttijd voor asielzoekers 'nog nooit zo lang', ondanks minder instroom
In dit artikel:
In Nederland daalt het aantal nieuwe asielaanvragen voor het tweede achtereenvolgende jaar, maar de doorlooptijden voor beslissingen lopen juist op. Volgens het CBS vroegen tot en met november ongeveer 22.000 mensen voor het eerst asiel aan; decembercijfers ontbreken nog. Trouw meldt dat die afname niet heeft geleid tot snellere procedures: de wachttijd bij de IND is historisch hoog.
De IND geeft op zijn site aan dat aanvragers gemiddeld 17 weken wachten op het eerste gesprek en daarna nog eens gemiddeld 90 weken op een tweede gesprek — samen ruim twee jaar. In de praktijk is het vaak erger: de aanvragen die nu behandeld worden stammen veelal van vóór september 2023. Ongeveer 25.000 mensen zitten langer dan vijftien maanden te wachten op een beslissing, terwijl de wet een termijn van zes maanden voorschrijft.
De IND wijst erop dat het aantal binnenkomende verzoeken hoger blijft dan het aantal beslissingen. Vorig jaar nam de dienst circa 1.500 beslissingen per maand, terwijl het ministerie het liefst ruim 3.300 per maand ziet. Een deel van de vertraging wordt toegeschreven aan een sterk gestegen afwijzingspercentage: nog maar circa 3 op de 10 aanvragen leidt tot een verblijfsvergunning, waar dat enkele jaren geleden ongeveer 8 op de 10 was. Afwijzingen vergen doorgaans veel meer uitwerking en onderbouwing, wat extra tijd kost. Ook vergt het langer om nieuw personeel op te leiden; de IND probeert ondersteunende medewerkers in te zetten zodat beslissers zich op hun kerntaak kunnen richten.
Tegelijk ligt er nieuw wetsvoorstel voor asiel in de Eerste Kamer. De wijzigingen — waaronder het schrappen van strafbaarheid voor hulp aan ongedocumenteerden en het inkorten van verblijfsvergunningen van vijf naar drie jaar — stuiten op kritiek van onder meer de IND, de Nationale ombudsman, de Raad van State, COA en Vluchtelingenwerk. Zij vrezen extra werk en oplopende problemen, en het ministerie verwacht dat de vraag naar opvangplekken voorlopig hoog blijft.