Waarschuwing aan kabinet: '90 procent automobilisten heeft verlaging accijns niet nodig'

In dit artikel:

Door de oorlog in het Midden-Oosten lopen brandstofprijzen op en groeit de druk in Den Haag om de accijnzen op benzine en diesel te verlagen. TNO-onderzoeker Peter Mulder waarschuwt dat zo’n maatregel duur, oneerlijk en weinig effectief is: een accijnsverlaging blijkt voor het merendeel de hogere inkomens te bevoordelen en houdt mensen afhankelijk van fossiele brandstoffen.

Belangrijkste bevindingen uit het TNO-onderzoek:
- Ongeveer 90% van de voordelen van een accijnsverlaging komt terecht bij huishoudens met hogere inkomens, omdat zij gemiddeld meer kilometers rijden en vaker meerdere auto’s bezitten.
- Slechts een relatief kleine groep huishoudens — ruwweg 200.000 mensen — loopt daadwerkelijk financieel in de problemen door de hogere brandstofprijzen en zou getroffen worden in hun dagelijkse uitgaven.
- Voor de meeste automobilisten zijn brandstofkosten relatief beperkt (ongeveer 2–3% van het inkomen), waardoor een algemene accijnsverlaging een kostbare manier is om een kleine kwetsbare groep tijdelijk te ontlasten.

Mulder bespreekt alternatieven: theoretisch zou een gerichte brandstoftoeslag mensen met een laag inkomen die veel rijden selectief kunnen compenseren door koppeling van voertuigdata (RDW) en inkomensgegevens (Belastingdienst). In de praktijk is dit politiek en administratief gevoelig — mede door de problemen rond toeslagen — en moeilijk snel in te voeren. Bovendien lost compensatie op fossiele brandstof niets op voor de lange termijn: het houdt afhankelijkheid van olie en diesel in stand.

Als betere oplossing pleit TNO voor investeringen die mensen structureel weerbaarder maken, vooral door de overstap naar elektrisch rijden te stimuleren. Elektrische auto's hebben veel lagere kosten per kilometer en elektrische rijders ervaren nauwelijks last van prijspieken. Als praktijkvoorbeeld noemt Mulder een Franse subsidieregeling: ongeveer 350 miljoen euro per jaar om lagere inkomens via private lease van kleine elektrische auto’s te helpen, waarmee circa 50.000 huishoudens structureel ondersteund worden.

Kortom: een tijdelijke accijnsverlaging is snel uitvoerbaar maar inefficiënt en duur; doelgerichtere en toekomstgerichte maatregelen (zoals stimuleringsregelingen voor EV’s) zijn volgens TNO effectiever om huishoudens op de lange termijn te beschermen tegen prijsschokken.