Waarover zijn gesprekken tussen VS en Iran gestruikeld? En beginnen gevechten nu opnieuw?
In dit artikel:
De recente gesprekken in Islamabad tussen Iran en de Verenigde Staten zijn mislukt, vooral door onenigheid over Iran's nucleaire programma en de controle van de Straat van Hormuz, aldus VRT-buitenlandjournalist Bert De Vroey in De Ochtend op Radio 1. De Verenigde Staten eisten expliciete garanties dat Iran geen kernwapens nastreeft en meer inzage in de Iraanse uraniumvoorraden — met name ongeveer 440 kilogram hoogverrijkt uranium van circa 60 procent — omdat dat materiaal snel naar wapen‑geschikte niveaus kan worden gebracht. Iran daarentegen hield vast aan zijn recht om te verrijken en legde ook nadruk op maritieme controle in de Straat van Hormuz en de situatie in Libanon.
Achtergrond: het nucleaire akkoord van 2015 (de JCPOA) stond verrijking tot 3,67 procent toe om civiele doeleinden te garanderen en kernwapenontwikkeling te blokkeren. De Verenigde Staten trokken zich in 2018 terug onder president Trump; vanaf 2020 schroefde Iran de beperkingen geleidelijk terug op.
Kort na het afbreken van de gesprekken plaatste Trump op zijn platform een artikel waarin een vorm van Amerikaanse militaire controle over de Straat van Hormuz — een "zeeblokkade" in ruime zin — als optie werd genoemd. Dat zou neer kunnen komen op escortes van tankers, controles van Iraanse vaartuigen en het ruimen van zeemijnen, en in extremere scenario’s zelfs het blokkeren van havens. De Vroey waarschuwt dat zo’n aanpak makkelijk tot escalatie met landen als China kan leiden.
Militair handelen is deels al zichtbaar: het Amerikaanse leger stuurde twee torpedojagers door de zeestraat om mijnen te verwijderen en zet ook onderzeedrones in; Iran ontkent dat zijn schepen de doorgang belemmerden. De Vroey benadrukt dat het stoppen van de onderhandelingen niet automatisch een onmiddellijke militaire confrontatie betekent — veel hangt af van de situatie op zee de komende dagen. Hij stelt dat het mislukken momenteel vooral slecht nieuws is voor de VS: Iran is militair verzwakt maar het regime blijft staan, en volgens hem lagen de Amerikaanse verwachtingen en samenstelling van de delegatie slecht afgestemd, wat de gesprekken ondermijnde.