Waarom zijn er zoveel aanvaringen op het Van Starkenborghkanaal? 'Verschillende afmetingen, slecht onderhoud en niet oplettende schippers'
In dit artikel:
In dichte mist botste een nieuw binnenvaartschip vrijdagochtend iets voor 10 uur tegen de Dorkwerderbrug bij Groningen. De schipper zei dat hij op zijn telefoon bezig was toen de brug plots uit de nevel opdook; Rijkswaterstaat meldde dat de verzoeken om de brug te laten openen te laat binnenkwamen. Het ongeluk sluit aan op een reeks aanvaringen de afgelopen tien jaar op het Van Starkenborghkanaal.
Maritiem expert Arjen Mintjes waarschuwde eerder al dat de nieuwe Dorkwerderbrug te veel opgaat in het landschap en daardoor in nevelige omstandigheden nauwelijks zichtbaar is. Volgens hem is dat niet het enige probleem: bij de bouw werden bomen gerooid die schippers hielpen bij de aanpak van de brug en de wind afremden. Daarnaast speelt achterstallig onderhoud: op de hoofdvaarweg Lemmer–Groningen–Delfzijl staan meerdere bruggen die aan vervanging toe zijn, maar groot onderhoud wordt herhaaldelijk uitgesteld.
Mintjes wijst ook op gebrek aan uniformiteit in doorvaarthoogtes en breedtes van bruggen langs de route. Dat veroorzaakt verwarring, zeker voor buitenlandse schippers die minder vertrouwd zijn met de vaarweg. Hij pleit ervoor bruggen op elkaar af te stemmen, zoals in sommige Duitse kanalen het geval is, om voorspelbaarheid en veiligheid te vergroten.
Rijkswaterstaat erkent dat veel bruggen aan vervanging toe zijn en zegt dat bij vervangingsplannen rekening wordt gehouden met gemeenten, omwonenden en scheepvaartbelangen. De organisatie werkt aan een opwaardering van de hele vaarroute zodat schepen van 110 meter overal kunnen varen; daarbij wordt ook baggering over de volledige breedte gepland om passeren veiliger te maken. Over de Dorkwerderbrug stelt Rijkswaterstaat dat de kleur bewust minder opvallend is en dat er nog steeds bomen staan; de doorvaartcapaciteit is bovendien verdubbeld ten opzichte van de oude brug.
Binnenvaartschipper Gerlof Oosta benadrukt dat de brug goed op nautische kaarten en radar staat en normaal al zo’n 700 meter van tevoren zichtbaar is. Procedure is dat schippers via marifoon om opening vragen; bij te late oproepen loop je het risico te dicht op de brug uit te komen. Technische factoren kunnen het remmen bemoeilijken: lege schepen hebben vaak een langere remweg en bij geringe diepgang kan een schroef in een tunnel lucht aanzuigen, waardoor achteruitvaren minder krachtig is.
De hoofdvaarweg bestaat uit drie kanalen, is 118 km lang met 32 bruggen, en speelt economisch een grote rol in Noord-Nederland: in 2024 passeerden ruim 25.000 schepen, werden 150.000 containers en 12 miljoen ton vracht vervoerd. De incidenten benadrukken dat verantwoordelijkheid voor veiligheid zowel bij schippers als bij overheden ligt: betere inrichting, onderhoud en eenduidige doorvaarten kunnen ongevallen helpen voorkomen.