Waarom we trots zijn op een prijs die we niet wonnen
In dit artikel:
Follow the Money (FTM) beschrijft in de hoofdredactiebrief waarom data-gestuurde onderzoeksjournalistiek centraal staat voor de redactie en hoe externe samenwerking en technologische ontwikkelingen hun werk beïnvloeden. Eind 2024 waren redacteurs Dimitri Tokmetzis, Sebastiaan Brommersma en Martijn Reuvers genomineerd voor de European Press Prize (categorie Innovatie) met hun onthulling dat honderden militairen via de datingapp Tinder eenvoudig te volgen en te identificeren waren—een duidelijk veiligheidsrisico. De prijs ging niet naar FTM, maar de nominatie onderstreepte het succes van hun data-aanpak.
FTM heeft een kleine maar daadkrachtige dataredactie die niet alleen collega’s ondersteunt, maar ook zelf datasets analyseert en onderzoeken initieert. Als voorbeeld noemen ze het Tinder-onderzoek, dat alleen mogelijk werd door een gevonden datalek en het vervolgen van die data om profielen aan locaties te koppelen. Ook het stikstofonderzoek baseerde zich op een uitgebreide dataset met dieraantallen en staltypen van alle Nederlandse veehouders (verkregen na een langdurige strijd met het ministerie), waarmee ze uitstoot konden berekenen en concludeerden dat een uitkoop van piekbelasters 1,5 miljard euro goedkoper had gekund.
Een groep redacteuren bezocht onlangs de Data Harvest-conferentie in Mechelen, waar ze nieuwe methodes leerden voor het opsporen van vervuiling, het volgen van vliegtuigen van omstreden figuren, het traceren van eigenaren van obscure websites en het gebruik van AI ter versnelling van onderzoek. Niet alle technieken zullen worden overgenomen, maar het leverde inspiratie en vooral internationale contacten op.
Internationale samenwerking is cruciaal voor grote data-onderzoeken; FTM geeft als voorbeeld het gezamenlijk blootleggen van westerse reders die profiteerden van verkoop aan de Russische schaduwvloot. De redactie deelt data en tools actief met partners in plaats van die op te potten. Die aanpak heeft FTM een stevige reputatie in Europa opgeleverd en benadrukt dat misstanden steeds vaker grensoverschrijdend en digitaal zijn—en dus alleen door samenwerking en slimme data-analyse effectief blootgelegd kunnen worden. De brief sluit met de waarschuwing dat criminelen zich niet langer kunnen verschuilen in enorme databergen.