Waarom veel dingen duurder worden: ACM ziet concurrentie afnemen

In dit artikel:

De Autoriteit Consument & Markt (ACM) waarschuwt dat concurrentie in Nederland de afgelopen jaren verzwakt is, waardoor bedrijven makkelijker prijzen kunnen verhogen en er minder prikkels voor innovatie zijn. Dat concludeert de toezichthouder in het rapport "Staat van de markt", dat maandag verscheen en de periode 2011–2023 analyseert.

Belangrijkste bevindingen:
- Minder nieuwe toetreders en meer concentratie: er komen minder startende bedrijven bij, terwijl bestaande spelers vaker groeien door overnames. Dit verhoogt hun marktmacht en vermindert concurrentiedruk.
- Toetredingsdrempels in kapitaalintensieve markten: sectoren als telecom en banken vragen grote investeringen om überhaupt concurrentie te kunnen vormen, waardoor nieuwkomers nauwelijks een kans krijgen. Bestaande spelers kunnen potentiële concurrenten ook belemmeren of opkopen.
- Private equity: investeringsfondsen kopen veel kleine ondernemingen op en schakelen schaalvoordelen in. Hoewel dit kan leiden tot productiviteitswinst en investeringen, waarschuwt de ACM dat sterke winstprikkels publieke belangen kunnen schaden — als voorbeeld verwijst de toezichthouder naar recente ontwikkelingen in de dierenartsbranche.
- 'Kralen rijgen' en lokale monopolies: grotere partijen nemen ketengewijs lokale bedrijven over, waardoor in bepaalde dorpen of steden feitelijk geen alternatieven meer bestaan. De ACM kan zulke overnames nu vaak niet toetsen, omdat haar huidige bevoegdheid alleen geldt voor overnames van bedrijven met meer dan €30 miljoen omzet per jaar.

Gevraagde bevoegdheden en beleid:
- Inroepbevoegdheid: de ACM wil de mogelijkheid om ook (kleinere) overnames te onderzoeken wanneer deze grote regionale gevolgen hebben. Dat zou toelaten transacties te blokkeren of onder voorwaarden goed te keuren.
- Minder afhankelijkheid van niet-Europese clouddiensten: de toezichthouder signaleert risico’s door afhankelijkheid van enkele grote buitenlandse cloudaanbieders en pleit voor Nederlands en Europees beleid om die afhankelijkheid te verminderen.
- Aandachtseconomie: platforms die via verslavende ontwerpen en misleidende technieken strijd om aandacht winnen, vormen een risico voor gebruikerswelzijn. De ACM roept op tot gecombineerde actie: voorlichting en bewustwording, wettelijke bescherming en gecoördineerde handhaving van Europese regels.

Kortom: de ACM ziet groeiende concentratie en marktmacht in meerdere sectoren en pleit voor bredere instrumenten en beleid om concurrentie, innovatie en publieke belangen te beschermen.