Waarom Trump Iran niet op de knieën krijgt
In dit artikel:
Na een eerste fase van bombardementen en een fase van diplomatie is volgens de Amerikanen nu een fase van "onderhandelen met bommen" begonnen; tijdens een persmoment in het Witte Huis zei minister van Defensie Hegseth opgewekt: "En daar zijn we erg goed in." Experts zijn echter sceptisch over het succes van die aanpak: de VS zouden hun militaire en materiële troeven langzaam zien slinken, terwijl Iran meer tijd en grotere reserves blijkt te hebben dan verwacht.
Defensiespecialist Bart van den Berg (Clingendael) stelt dat luchtaanvallen Iran wel pijn hebben gedaan maar het regime niet kunnen breken. Iran profiteert van een uitgestrekt, moeilijk terrein en een goed voorbereide Revolutionaire Garde; bovendien zijn Iraanse voorraden en veerkracht groter dan aanvankelijk ingeschat. Van den Berg waarschuwt dat de Amerikaanse strategische doelen — regimeverandering en het beëindigen van het nucleaire programma — onhaalbaar zijn met alleen bombardementen. Hij wijst er ook op dat sommige harde doelen en beloften, onder invloed van bondgenoten, door de politieke top zijn omarmd zonder de juiste terughoudendheid van veiligheidsadviseurs.
Correspondent Pepijn Nagtzaam benadrukt dat Iran met zijn diplomatieke boodschap zowel afwacht als druk uitoefent: Te beginnen met een voorwaarde voor gesprekken — dat Israël stopt met bombarderen in Libanon — dwingt Teheran de VS op meerdere fronten te reageren. De Amerikaanse retoriek is volgens hem soms contraproductief: dreigende uitspraken (zoals Trumps belofte Iran "terug naar het stenen tijdperk" te bombarderen) verliezen kracht als ze niet worden gevolgd door even krachtige acties.
Economisch heeft Iran één zware troef: invloed op de Straat van Hormuz. De blokkade daarvan treft wereldwijd olie- en scheepvaartstromen en biedt Teheran drukmiddel dat de VS weinig direct kan beantwoorden; Washington kan vooral sancties opheffen als gunst, maar dat is geen afschrikking. Iran lijkt bereid de pijn van sancties en economische malaise te incasseren, deels door binnenlandse informatie af te knijpen (internetblokkades) zodat verliesberichten geen maatschappelijk verzet voeden.
Het conflict is uitgegroeid tot een uitputtingsslag waarin Iran rekent op langer volhouden. Sociale media-campagnes en censuur ondersteunen die strategie. Wanneer en hoe het zal eindigen is onzeker — experts denken dat er uiteindelijk een akkoord komt, maar vermoeden dat de uitkomst voor de VS slechter kan zijn dan het nucleaire akkoord van 2015. Kortom: militaire druk alleen lijkt onvoldoende om Iran op de knieën te krijgen; de balans van middelen en politieke wil werkt voorlopig in het voordeel van Teheran.