Waarom sneeuwbuien het spoor en Schiphol zo snel ontregelden
In dit artikel:
Dinsdagochtend leidde de eerste serieuze sneeuwbui van deze winter tot een keten van problemen bij zowel het spoor als de luchtvaart in Nederland. De NS schakelde vanwege de sneeuw al over op de uitgeklede winterdienstregeling, maar daarop kwam een IT-storing waardoor treinen pas vanaf 10.00 uur konden rijden. Rond Amsterdam kwamen door meerdere wisselstoringen lange tijd geen treinen door. ProRail heeft teams uitgezet om vastgevroren wissels los te branden.
Experts leggen de oorzaken bij een combinatie van natuur en infrastructuur: bij winterse neerslag en temperaturen onder nul kunnen wissels vastvriezen, waardoor treinen stilstaan en vertragingen zich snel opstapelen in het dichtbevolkte Nederlandse spoornet. De TU Delft-hoogleraar Rob Goverde en logistiek expert Dennis Huisman (Erasmus/NS) wijzen erop dat Nederland veel treinen over relatief weinig sporen laat rijden, wat kwetsbaar is bij een uitval. Zwitserland krijgt minder last van sneeuw omdat bijna alle wissels verwarmd zijn en treinen aan de onderzijde zijn beschermd tegen ijsvorming, maar dat vergt veel hogere uitgaven per inwoner. ProRail zegt dat een echt sneeuwbestendig spoor miljarden aan investeringen vraagt, en dat zelfs in Zwitserland extreem veel sneeuw problemen kan geven. Experts adviseren om, gezien het beperkte aantal sneeuwdagen hier, liever te investeren in maatregelen die het hele jaar nut hebben in plaats van alle wissels te verwarmen.
De winterdienstregeling — ingevoerd na de storende winters van 2009–2012 — vermindert het aantal treinen per uur om het risico op totale stilstand te verkleinen. Tijdens de IT-storing viel echter het planningssysteem uit dat ook gekoppeld is aan treintoewijzingen en personeelsplanning, waardoor terugvallen op handmatige alternatieven volgens Goverde praktisch onmogelijk was.
Ook Schiphol kreeg te maken met chaos: honderden vluchten werden geannuleerd. De capaciteit om vliegtuigen te ontijsen is beperkt (schoonmaken kost per toestel circa een halfuur; op piekmomenten kunnen er maar ongeveer acht per uur worden behandeld terwijl er tot 120 vertrekken mogelijk zijn). Bovendien is speciale antivriesvloeistof nodig en mag deze alleen op enkele plekken afgevoerd worden vanwege milieuvoorschriften. KLM probeert de voorraad aan te vullen via een leverancier in Duitsland, maar bij aanhoudende sneeuw blijft de verwachting dat er weinig gevlogen zal worden en veel reizigers stranden.
Kortom: een combinatie van sneeuw, kwetsbare wissels, een cruciaal IT-falen en logistieke beperking bij het ontijsen van vliegtuigen leidde dinsdag tot grootschalige verstoringen; structurele oplossingen vergen forse investeringen of een focus op jaarbreed nuttige verbeteringen.