Waarom obesitas bij zwangere vrouwen een onderschat probleem is

In dit artikel:

Obesitas bij zwangere vrouwen neemt toe en vormt volgens de Franse neonatoloog Delphine Mitanchez een onderschat probleem met gevolgen voor zowel moeder als kind op korte en lange termijn. Mitanchez bundelde recente internationale studies in het Bulletin de l’Académie Nationale de Médecine en waarschuwt dat overgewicht tijdens de zwangerschap niet alleen complicaties voor de moeder (zoals zwangerschapsdiabetes en pre-eclampsie) geeft, maar ook de placenta en foetale ontwikkeling aantast, met effecten tot ver na de geboorte.

Wereldwijd lijdt ongeveer één op de acht mensen aan obesitas, zegt de WHO; het aantal tieners met obesitas verviervoudigde in dertig jaar. In Nederland is bijna 14% van de bevolking obesitas en heeft bijna de helft van de volwassenen overgewicht; het RIVM voorspelt dat in 2050 twee derde van de bevolking te zwaar zal zijn. Door deze trend zal ook het aandeel zwangere vrouwen met obesitas stijgen, met meetbare risico’s: hogere perinatale sterfte (vooral zichtbaar in rijke landen zoals Nederland, VS en Australië), meer aangeboren afwijkingen, te hoog geboortegewicht, moeilijkere of tragere bevallingen en hogere miskans. Op lange termijn lopen kinderen van zwaarlijvige moeders meer risico op obesitas, hypertensie en neurocognitieve problemen. Volgens Mitanchez nemen complicaties toe naarmate de BMI van de moeder hoger is.

In Nederland erkennen beroepsorganisaties de gevaren. De KNOV en de Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie geven aan aandacht te hebben voor het onderwerp en willen het Franse onderzoek bestuderen. De overheid heeft echter nog geen officiële richtlijnen voor zwangere vrouwen met overgewicht; bestaande adviezen van beroepsgroepen worden in de praktijk niet altijd consequent toegepast. Zorgverleners vinden het vaak lastig om overgewicht aan te kaarten uit angst te stigmatiseren, waardoor het onderwerp soms wordt vermeden of vaag geformuleerd.

Mitanchez en Nederlandse onderzoekers benadrukken dat veranderingen idealiter al in de preconceptionele fase moeten beginnen, omdat obesitas invloed heeft op de placenta in de eerste drie maanden. In Rotterdam ontwikkelde het Erasmus MC het programma ‘Slimmer Zwanger’ met leefstijladviezen en coaching voor vrouwen vóór en in de vroege zwangerschap om juist in die kritieke fase in te grijpen.