Waarom neemt euthanasie toe? Onderzoek noemt vergrijzing, mondige patiënten en tekortschietend zorgsysteem

In dit artikel:

De sterke toename van euthanasie in Nederland hangt volgens een nieuw onderzoek niet alleen samen met medische ontwikkelingen, maar ook met veranderingen in de samenleving en signalen van knelpunten in de zorg. Artsen en andere betrokkenen zien de stijging van ruim 2.000 gevallen per jaar 25 jaar geleden naar bijna 10.000 in 2024 vooral als een logisch gevolg van vergrijzing, meer kanker en meer chronische aandoeningen. Kanker blijft de grootste afzonderlijke diagnose, maar de groei zit vooral bij mensen met een stapeling van ouderdomsklachten, dementie, gecombineerde aandoeningen en psychisch lijden.

Het onderzoek, uitgevoerd onder leiding van zorgethicus Els van Wijngaarden in opdracht van de Tweede Kamer, laat zien dat euthanasie voor meer patiënten bespreekbaar en toegankelijk is geworden. Tegelijk verschuift de manier waarop mensen naar lijden kijken: niet alleen pijn, maar ook verlies van zelfstandigheid, waardigheid en toekomstperspectief weegt zwaarder. Volgens de onderzoekers speelt ook mee dat de dood steeds meer als een medische handeling wordt benaderd.

Zorgverleners noemen daarnaast zorgen over de druk op het zorgstelsel. Tekorten in de ggz, ouderenzorg en terminale thuiszorg kunnen ertoe leiden dat mensen minder goede ondersteuning krijgen op momenten dat zij kwetsbaar zijn. Vooral bij psychisch lijden zouden lange wachtlijsten en beperkte capaciteit de situatie kunnen verergeren. In de terminale thuiszorg kan het zelfs gebeuren dat zorg thuis niet beschikbaar is, waardoor euthanasie voor sommige mensen een alternatief wordt. De onderzoekers adviseren het ministerie daarom om de toegankelijkheid van deze zorgsectoren te bewaken en verder te laten onderzoeken hoe groot de invloed van zorgtekorten precies is.