'Waarom moet ik een kaart van Israël uit mijn hoofd leren?' Progressieve joodse jongeren zoeken hun eigen weg

In dit artikel:

Na de aanslagen van 7 oktober 2023 voelen veel progressieve joodse jongeren in Nederland zich buitengesloten door de dominante, pro-Israëlische stem van gevestigde joodse instellingen. Het artikel volgt onder meer Sarah, Charley en Sally: jonge, voornamelijk Amsterdamse joden die zich niet herkennen in de harde toon van hun organisaties en daarom zelf nieuwe vormen van joods leven opbouwen. Voor hen gaan joodse identiteit, sociale rechtvaardigheid en solidariteit met Palestijnen juist samen. Ze organiseren informele sjabbats, pesachvieringen en protesten, vaak buiten de officiële instituties om.

Als historisch voorbeeld grijpen ze terug op de Joodse Arbeidersbond, beter bekend als de Bund: een socialistische, seculiere en uitgesproken joodse beweging die eind 19e eeuw ontstond in het Russische Rijk. De Bund streed voor arbeidersrechten, culturele autonomie en joodse emancipatie in de diaspora, en verzette zich tegen het zionisme omdat dat volgens hen de werkelijke problemen van joden in Europa niet oploste. Die geschiedenis spreekt nu opnieuw aan, zeker nu veel jonge joden moeite hebben met de koppeling tussen hun identiteit en de politiek van Israël.

Het stuk laat ook zien hoe een groot deel van de Nederlandse joden “ongebonden” is en zich niet vertegenwoordigd voelt door de bestaande organisaties. Initiatieven als Oy Vey vullen dat gat met laagdrempelige, progressieve bijeenkomsten in Amsterdam. Zo ontstaat een nieuwe, pluriforme joodse cultuur waarin traditie, ritueel, activisme en kritiek op Israël naast elkaar kunnen bestaan.