Waarom lukt niezen soms pas wanneer je in het licht kijkt?

In dit artikel:

De wetenschapsredactie van de Volkskrant beantwoordt deze week de vraag waarom in fel licht kijken soms helpt als je moet niezen. Het verschijnsel heeft een officiële maar weinig bekende naam: het fotisch niessyndroom, vaak aangeduid met het acroniem ACHOO. Niet iedereen heeft er last van; schattingen lopen uiteen maar ongeveer een vijfde tot een derde van de mensen reageert op plots licht met niezen.

Waarschijnlijk zit het in de zenuwen: een felle lichtprikkel via de oogzenuw activeert het hersenstamgebied waar ook signalen van de trigeminuszenuw (die onder meer het neus- en sinusgebied bedient) binnenkomen. Door die nauwe ligging kan de optische prikkel “overslaan” op het niessignaal, waardoor de niesreflex wordt opgewekt. Er is een vermoedelijke erfelijke component, maar de precieze genetische en neurologische mechanismen zijn nog niet volledig opgehelderd.

Het effect treedt meestal op bij plotselinge overgang van donker naar fel licht (bijvoorbeeld naar buiten lopen op een zonnige dag) en is verder ongevaarlijk, maar kan praktische nadelen hebben — bijvoorbeeld bij autorijden. Behandeling is niet nodig; wie er last van heeft kan voorzorgsmaatregelen nemen zoals het vermijden van direct naar de zon kijken of extra voorzichtig zijn bij situaties met snelle lichtveranderingen.