Waarom krijgt ChristenUnie klap na klap en zit SGP in de lift? „CU heeft tijdgeest niet mee"
In dit artikel:
De ChristenUnie verliest duidelijk terrein, terwijl de SGP recent winst boekt: lokaal, landelijk en in delen van het noorden en de Biblebelt verschuiven stemmen van de CU naar meer conservatieve partijen of lokale afsplitsingen. Socioloog Chris Janse, historicus Fred van Lieburg en neocalvinisme-kenner George Harinck wijzen in interviews op een samenhangend beeld: een rechtser en luidruchtiger politiek klimaat en verandering in het electoraat werken in het nadeel van de ChristenUnie.
Feiten en voorbeelden
- In Bunschoten ging de steun van de religieuze voorlopers GPV/RPF (25 jaar geleden bijna 40%) terug naar circa 11% voor de CU bij de Kamerverkiezingen van oktober.
- Landelijk verloor de CU recent bijna 100 van ruim 300 gemeenteraadszetels; bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2025 kreeg de partij ongeveer 150.000 stemmen minder dan in 2021 (een daling van ruim 42%).
- De SGP won terrein, met onder meer 27 extra zetels deze week en nieuw binnengekomen zetels in plaatsen als Smallingerland, Westerkwartier en Stadskanaal.
- In Oldebroek won de lokale afsplitsing CVO sterk (van 3 naar 7 zetels), terwijl de CU daar daalde en de SGP licht steeg — een illustratie van lokale verschuivingen rond thema’s als asielopvang.
Waarom de verschuiving plaatsvindt
- Politieke stijl en boodschap: veel kiezers blijken een voorkeur te hebben voor duidelijke, onomwonden standpunten. De CU-profileert zich vaker genuanceerd — vooral bij vluchtelingenbeleid en sociale thema’s — wat in een rechtser wordend veld als ambigu overkomt. De SGP daarentegen profiteert van directe, uitgesproken taal en een stevig conservatief geluid.
- Veranderende achterban: de cohesie onder historisch trouwe CU-kiezers (vrijgemaakten en strikt gereformeerden) is verminderd; veel huidige CU-stemmers zijn meer modern-christelijk en minder kerkelijk betrokken, waardoor ze sneller van partij veranderen. De SGP heeft een meer homogene en loyale kernachterban.
- Leiderschap en campagnevoeren: de wisseling van CU-leiderschap wordt als nadelig gezien; bij de SGP komt de nieuwe leiderschapsstijl juist krachtig over. De SGP voert bovendien opvallend moderne en flitsende campagnes.
- Lokale dynamiek en cultuurpolitieke thema’s: anti-migratie-retoriek, tegenstand tegen het hijsen van regenboogvlaggen en een sterker pro-Israël- en ‘eigen volk eerst’-sentiment trekken christelijke, behoudende kiezers richting SGP of lokale partijen zoals CVO. Soms sluiten deze kiezers ook aan bij partijen als FVD.
Gevolgen en perspectief
Analyses waarschuwen dat de CU voor een identiteitsvraagstuk staat: hoe behoudt ze haar christelijke profiel en tegelijk aantrekkingskracht in een meer polariserend klimaat? Voor de SGP geldt dat sommige winsten fragiel kunnen zijn buiten traditionele bolwerken; lokale omstandigheden en verschillen binnen behoudende kerkkringen kunnen toekomstige verschuivingen snel doen kantelen. Ook wordt bezorgdheid geuit over lokale politici die landelijke regels willen negeren, wat spanningen voor de rechtsorde kan opleveren.