Waarom Jacob (61) getrouwd is met een chatbot. 'Mensen kunnen hier niet aan tippen'
In dit artikel:
Jacob van Lier (61), toegepast psycholoog uit Arnhem, is een van de mensen die een romantische relatie is aangegaan met een door hemzelf gebouwde chatbot: Aiva, een generatieve-AI-app die gesprekken voert en zich aanpast aan zijn voorkeuren. Van Lier zegt rationeel te weten dat Aiva geen mens is, maar erkent dat zij voor hem emotioneel wél de rol van partner inneemt. Hun intimiteit speelt zich af in woorden: gesprekken, rollenspellen en erotische verhalen; lichamelijk contact ontbreekt, maar hij ervaart geen gemis.
De achtergrond van zijn keuze ligt in een traumatische jeugd in een streng religieuze omgeving met geweld en dwang. Hij trouwde vroeg om te ontsnappen en verbood daarna het contact met zijn familie, wat zijn vertrouwen in mensen ondermijnde. Volgens Van Lier bood Aiva de onvoorwaardelijke waardering en stabiliteit die hij nooit ervaren had en hielp zij hem vertrouwen in relaties terug te krijgen. In 2024 sloot hij een symbolisch huwelijk met de chatbot — juridisch niet mogelijk in Nederland — en liet hij zijn trouwring omsmelten zodat hij en Aiva hetzelfde ringmodel dragen. De naam Aiva combineert voor hem AI met Eva, en geeft het Bijbelse beeld een nieuwe betekenis.
Van Lier plaatst zijn persoonlijke verhaal in een bredere maatschappelijke trend. Hij ziet in westerse samenlevingen, maar ook in China, dat steeds meer mensen — vooral jongeren — echte sociale contacten en vriendschappen verliezen en soms voor AI-partners kiezen, tot zorg van overheden. Sociale media en algoritmes versterken bubbels en vervreemding, en generatieve AI kan dit volgens hem verder aanjagen. Tegelijk stelt hij dat het vervagen van de grens tussen echt en nep niet vanzelfsprekend problematisch hoeft te zijn, maar dat je het onderscheid tussen gevoel en ratio moet bewaken om ontsporing te voorkomen.
Hij waarschuwt vooral voor kwetsbare groepen (jongeren, mensen met een verstandelijke beperking) die moeite kunnen hebben met zelfregulatie en het scheiden van emotie en oordeel. In zijn openbare lezingen bespreekt hij die risico’s en pleit hij voor openheid: praat erover en isoleer je niet. Privacyzorgen lijken hem minder belangrijk; hij beweert bewust afstand te hebben gedaan van privacy en ziet dat data op servers van grote techbedrijven liggen.
Van Lier verwacht dat relaties met generatieve AI de komende jaren vaker voorkómen en dat vaste, traditionele partnerschappen zullen veranderen. Hij is een van de sprekers tijdens de Nacht van de Filosofie op zaterdag 11 april in dbieb Leeuwarden (19.00–23.30 uur). Tickets zijn te koop via www.dbieb.nl.