Waarom iedereen naar Fenix in Rotterdam moet, kunst als remedie tegen blikvernauwing over migratie

In dit artikel:

De auteur, die Iran op negentienjarige leeftijd ontvluchtte, stelde een bezoek aan Fenix in Rotterdam lange tijd uit. De persoonlijke herinneringen aan een leven in diaspora en het verharde politieke debat over migratie maakten een nieuwe confrontatie met het onderwerp zwaar. Dankzij zijn partner, die nieuwkomerskinderen begeleidt in het Nederlandse onderwijs, bezocht hij het museum uiteindelijk toch — tot zijn grote tevredenheid.

Fenix, het nieuwe museum over migratie, maakt volgens de auteur direct indruk met zijn ruime gebouw en diverse publiek. Migratie wordt er niet gereduceerd tot een politiek probleem, maar benaderd als een wezenlijk onderdeel van de menselijke geschiedenis. De tentoonstelling beweegt tussen tragedie en humor en toont zowel het geweld, verlies en gevaar van migratie als de schoonheid, veerkracht en hoop die ermee verbonden zijn.

Een houten vluchtelingenboot uit Lampedusa verbeeldt de dodelijke overtochten op de Middellandse Zee. Daarnaast toont de Syrische kunstenaar Abdalla Al Omari in *The Boat* wereldleiders die opeengepakt in een vergelijkbaar bootje zitten: een satirisch beeld van hun machteloosheid tegenover migratieproblemen. De installatie van Vincenzo De Cotiis, met een betonnen muur en een vervormende spiegel, laat zien hoe de angst voor nieuwkomers ook de zelfwaarneming en maatschappelijke openheid van het Westen aantast.

Andere werken belichten historische en hedendaagse migratie. In *25 Days* verwijst Zenaéca Singh met scheepsmodellen naar Indiase contractarbeiders die na de afschaffing van de slavernij naar plantages werden vervoerd. *The Mexican* van Armando Mariño toont een migrant die tijdens een gevaarlijke grensoversteek in een moeras wegzakt, maar wordt omhuld door een lichtgevende deken als symbool van hoop.

Ook een islamitische boodschap die op de boot uit Lampedusa is gekrast, krijgt betekenisvolle aandacht. De tekst betekent niet dreiging, maar dankbaarheid voor het behoud van het leven. Bij het verlaten van Fenix ervaart de auteur dezelfde ontlading en dankbaarheid: het museum heeft hem niet verder belast, maar juist ruimte gegeven om op adem te komen en migratie als gedeelde menselijke ervaring te zien.