Waarom het geweld Israël niet slecht uitkomt: 'Netanyahu wil geen schoothondje zijn'
In dit artikel:
De Israëlische luchtmacht voerde vanochtend vroeg raketaanvallen uit op militaire doelen in het westen en midden van Iran. Volgens Jeruzalem volgde deze actie op Iraanse raketaanvallen op Israël, die Teheran had gelanceerd uit wraak voor eerdere Israëlische aanvallen op Libanon. Het is de eerste keer sinds het april bereikte fragiele staakt‑het‑vuren dat beide landen op elkaars grondgebied schieten; Israël waarschuwde dat de operaties nog dagen kunnen voortduren.
De Verenigde Staten – en dan vooral voormalig president Trump, die zich publiekelijk over de zaak uitsprak – riepen Israël op terughoudend te blijven omdat volgens hen de Iraanse tegenaanvallen geen slachtoffers hadden gemaakt en beiden hun statement al hadden gemaakt. Netanyahu negeerde die oproep: in Teheran en andere plaatsen waren explosies hoorbaar en Israël zette door.
Analisten verklaren de Israëlische koers deels vanuit strategische en deels vanuit binnenlandse motieven. Midden‑Oostendeskundige Nagtzaam stelt dat Israël al langere tijd weinig belang hecht aan duurzame vrede en vaker militair blijft ingrijpen tegen Hamas en Hezbollah, omdat men denkt politieke winst te behalen door door te vechten in plaats van te onderhandelen. De beoogde doorbraak met Iran blijft uit; Israël ziet voorgestelde akkoorden als te zwak en vreest dat een deal de indruk zou wekken dat het maandenlange geweld vergeefs was geweest.
Binnenlandse politiek speelt een grote rol. Met verkiezingen later dit jaar wil premier Netanyahu laten zien dat hij onafhankelijk en sterk is, en niet afhankelijk van de VS – een beeld dat zijn tegenstanders recentelijk gebruikten om hem als Amerikaans marionet af te schilderen, vooral na een harde telefoongesprek met Trump. Oppositieleider Gadi Eisenkot, die goed scoort in de peilingen, heeft Netanyahu scherp bekritiseerd. Volgens Peter Malcontent (Universiteit Utrecht) bieden de huidige confrontaties Netanyahu een welkome legitimatie om militair terug te slaan: het versterkt zijn imago als leider en verlegt de aandacht van pijnlijke dossiers zoals de gebeurtenissen van 7 oktober en lopende corruptezaken.
De reeks aanvallen verhoogt de kans op regionale escalatie en legt de spanningen tussen Israël, Iran en hun respectieve bondgenoten opnieuw bloot, terwijl de internationale community pleit voor terughoudendheid.