Waarom heeft het ene kind wel adhd, en het andere niet? Onderzoeker Dorret Boomsma (68) is dé expert op het gebied van tweelingen: 'Het speurwerk is leuk'

In dit artikel:

Biologisch psycholoog Dorret Boomsma, grondlegger van het Nederlands Tweelingen Register, gaat deze maand met emeritaat aan de Vrije Universiteit Amsterdam, maar stopt niet met onderzoek. De 68-jarige wetenschapper bouwde in de jaren tachtig een uniek register op dat inmiddels meer dan 200.000 deelnemers telt en uitgroeide tot een van de grootste tweelingenbestanden ter wereld.

Boomsma geldt internationaal als een kopstuk in de gedragsgenetica. Met ruim 1400 publicaties liet ze zien hoe genen meespelen bij verschillen in onder meer intelligentie, persoonlijkheid, mentale gezondheid, leefstijl, lengte, migraine, eenzaamheid en adhd. Volgens haar draait veel wetenschappelijk werk om het opsporen van patronen die eerst niet lijken te kloppen, om daarna via grote datasets en DNA-analyses te achterhalen wat de verklaring is.

In het interview benadrukt ze dat kenmerken zelden puur door aanleg of omgeving worden bepaald, maar door een combinatie van beide. Als voorbeeld noemt ze onderzoek waaruit bleek dat eenzaamheid voor ongeveer 40 tot 50 procent erfelijk is, en dat ook jonge ouders soms juist vaker kinderen krijgen met gedragsproblemen dan oudere ouders. Daarnaast wijst ze op het zogeheten vanishing twin-fenomeen: naar schatting begint zo’n 12 procent van de zwangerschappen als meerling, terwijl uiteindelijk slechts 2 procent ook echt een meerling oplevert.

De laatste jaren lag haar focus steeds meer op moderne genetische technieken en rekenkracht, waarmee onderzoekers miljoenen DNA-varianten per persoon kunnen doorzoeken. Haar grootste recente doorbraak was de identificatie van genen die samenhangen met het krijgen van twee-eiige tweelingen; nieuwe bevindingen daarover volgen nog. Ondanks haar pensioen blijft Boomsma dus doorgaan met het ontrafelen van erfelijke puzzels.