Waarom een 'super El Niño' wereldwijd tot visschaarste en honger gaat leiden

In dit artikel:

De Verenigde Naties rekenen op kweekvis om de wereldwijde voedselvraag op te vangen, maar juist die sector verergert een ander probleem: de kweek van zalm en garnalen leunt zwaar op vismeel en visolie uit wilde vis, terwijl die grondstoffen schaars en duurder worden. De tekorten zijn al merkbaar, mede door een naderende super El Niño en langdurige overbevissing van kleine voedervissen zoals ansjovis en sardines.

Op Urk verwerken visbedrijven vooral kweeksoorten als zalm, zeebaars en garnalen. Die dieren krijgen pellets met onder meer soja, slachtafval, vismeel en visolie. Vooral Peru is cruciaal: het land levert het grootste deel van de wereldwijde vismeel- en visolievoorraad, maar de ansjovisvangst wordt er steeds vaker teruggeschroefd doordat opwarmend zeewater de bestanden verzwakt. Daardoor schoten de prijzen in 2025 en 2026 omhoog.

De gevolgen raken niet alleen de kweekindustrie, maar vooral landen waar kleine visjes een basisvoedsel zijn, zoals in West-Afrika en delen van Azië. Daar worden lokale vangsten steeds vaker opgekocht door vismeelfabrieken, waardoor arme huishoudens minder toegang hebben tot goedkope eiwitten. Onderzoekers spreken zelfs van een verschuiving van voedzame vis van Zuid naar Noord.

Alternatieven voor vismeel bestaan wel, zoals soja, reststromen uit de vleesindustrie, insectenmeel en algenolie, maar die zijn nog te duur, te beperkt beschikbaar of brengen andere milieuproblemen mee. Volgens deskundigen ligt de oplossing niet alleen in andere ingrediënten, maar ook in andere kweekkeuzes: minder nadruk op carnivore toppers als zalm en garnalen, en meer op soorten zoals karper of melkvis die goedkoper te voeden zijn en beter passen bij een voedselzekerheidsmodel.