Waarom een „on-Amerikaanse Amerikaan" paus werd
In dit artikel:
Massimo Franco stelt in zijn nieuwe boek Papi, dollari e guerra dat de verkiezing van Robert Prevost tot paus (Leo XIV) het sluitstuk markeert van een geleidelijke maar ingrijpende Amerikaanse invloed in het Vaticaan. Franco, vaticanist van Corriere della Sera, presenteerde het werk recent in Rome en traceert een ontwikkeling die begint bij de mislukte zending van een pausgezant naar de VS in 1853 en doorgroeit tot de formele uitwisseling van ambassadeurs in 1984.
Prevost werd politiek aantrekkelijk omdat hij als voormalig bisschop in Peru ook goedgekeurd werd door zuidelijke kardinalen, genoeg bestuurlijke ervaring had, een compromis tussen progressieven en traditionelen leek en met geld kon omgaan. Die financiële dimensie is een sleutelthema: Amerikaanse katholieken en weldoeners bevoorraden het Vaticaan al decennia via giften en instellingen zoals de Papal Foundation, wat de invloed van Amerikaanse belangen vergrootte. Na de Eerste Wereldoorlog en met de opkomst van de VS als wereldmacht nam die invloed toe; in 1922 droegen Amerikaanse bisschoppen zelfs bij aan de financiering van een conclaaf.
Tijdens de Koude Oorlog fungeerde het Vaticaan samen met Amerikaanse belangen vaak als tegenwicht tegen communisme, vooral in Italië en Polen. Politiek bleek het Vaticaan soms meer geneigd gezind aan conservatieve Amerikaanse presidentskandidaten dan aan katholieke Democraten. Onder paus Franciscus verslechterden de verhoudingen door zijn kritische houding tegenover de Amerikaanse kerk, maar volgens Franco hebben Amerikaanse kardinalen zich voorafgaand aan het conclaaf van 2025 verenigd en zo Prevosts keuze mogelijk gemaakt.
Culturele en politieke spanningen tussen paus Prevost en president Trump illustreren dat die toenemende invloed niet zonder frictie verloopt; Franco noemt Prevost een „on-Amerikaanse Amerikaan”, terwijl anderen hem juist typeren als belichaming van klassieke Amerikaanse deugden als inclusiviteit en gemeenschapszin. Het boek wil laten zien hoe dollars, geopolitiek en interne kerkpolitiek samen het hedendaagse Vaticaan vormen.