Waarom docenten hun school verlaten: „Relatie met leidinggevende is smeerolie"

In dit artikel:

Werkdruk is niet de doorslaggevende reden waarom docenten overwegen hun school te verlaten. Dat concludeert Neline de Jong-Kroon in haar promotieonderzoek aan de Open Universiteit, dat zij donderdag verdedigt. De docent Engels aan het Van Lodenstein College in Kesteren onderzocht de vertrekintentie van ongeveer 200 docenten en sprak daarnaast met twaalf leraren die serieus over vertrek nadachten of daadwerkelijk waren vertrokken.

Uit het onderzoek komen drie belangrijke factoren naar voren die bepalen of docenten blijven: goed leiderschap, betekenisvol werk en positieve relaties met collega’s. Vooral de band met de teamleider is volgens De Jong-Kroon van groot belang. Docenten willen zich gezien en gesteund voelen, bijvoorbeeld doordat een leidinggevende belangstelling toont na een moeilijke les en meedenkt over problemen. Omdat lesgeven vaak een solistisch beroep is, kan die betrokkenheid het verschil maken.

Docenten die uiteindelijk bleven, zagen meestal iets veranderen binnen de school. Ze kregen bijvoorbeeld een andere leidinggevende of taken, gingen deelnemen aan een werkgroep of ervoeren betere samenwerking met collega’s. De wens om te vertrekken ontstaat doorgaans niet plotseling, maar door een opeenstapeling van ervaringen.

Werkdruk speelt wel een rol, maar wordt sterk beïnvloed door de omstandigheden waaronder iemand werkt. Waardering, steun, autonomie en de mogelijkheid om terug te vallen op collega’s kunnen ervoor zorgen dat dezelfde hoeveelheid werk door de ene docent goed en door de andere nauwelijks wordt volgehouden. Zonder die voorwaarden loopt de ervaren werkdruk sneller op.

De Jong-Kroon vindt daarom dat personeelszorg een kerntaak van teamleiders moet zijn, en niet iets wat zij ernaast doen. Scholen zouden eerder en structureler moeten vragen of docenten zichzelf over enkele jaren nog op dezelfde school zien werken. Als praktisch hulpmiddel introduceert ze het acroniem WARM: waardering, autonomie, relatie en maatwerk. Daarbij moeten scholen rekening houden met verschillen tussen medewerkers, want een starter heeft andere ondersteuning nodig dan een docent die bijna met pensioen gaat.

Om haar bevindingen toegankelijk te maken, publiceert De Jong-Kroon donderdag ook de roman *Waarom Fikele (niet) blijft*. In het fictieve verhaal kunnen lezers zien hoe keuzes van leidinggevenden en ontwikkelingen binnen een school de motivatie van docenten om te blijven of te vertrekken beïnvloeden.