Waarom er in Japan ook veel begrip is voor de moordenaar van Shinzo Abe
In dit artikel:
Woensdag doet een Japanse rechtbank uitspraak in de zaak tegen Tetsuya Yamagami (45), die op 8 juli 2022 oud-premier Shinzo Abe doodschoot bij een verkiezingsbijeenkomst in Nara. De aanslag, uitgevoerd met een zelfgemaakt vuurwapen, veroorzaakte diepe schok omdat zwaar wapengeweld in Japan zeldzaam is en politieke moorden nauwelijks werden verwacht. Het Openbaar Ministerie eist levenslang; de verdediging betoogt dat Yamagami vooral een beschadigd familielid is en vraagt om een veel lagere straf.
Achter de daad ligt geen politiek extremisme maar persoonlijke wraak tegen de Verenigingskerk (Family Federation for World Peace). Yamagami’s moeder trad in de jaren negentig toe tot die Zuid-Koreaanse beweging en schonk naar eigen zeggen enorme bedragen, waardoor het gezin financieel en emotioneel werd geruïneerd. Na het zelfmoordige overlijden van zijn broer en jaren van familieconflicten richtte Yamagami zijn woede aanvankelijk op kerkfunctionarissen. Pas kort voor de moord concentreerde hij zich op Abe, omdat die publieke banden met de kerk had en haar zichtbaar legitimeerde.
De aanklager kwalificeert de aanslag als bijzonder ernstig en lafhartig en wijst erop dat emotionele ontreddering geen rechtvaardiging vormt voor moord; daarom wordt levenslange gevangenisstraf geëist. De verdediging benadrukt dat Yamagami zelf slachtoffer was van wat zij beschouwen als religieus misbruik en presenteert zijn daad als wanhoop, niet als ideologische terreur. In Japan leidt alleen meervoudige moord tot de doodstraf, wat deze zaak niet betreft.
De reactie buiten de rechtszaal was opmerkelijk: Yamagami ontving duizenden steunbetuigingen, geld en cadeaus; een petitie voor strafvermindering kreeg tienduizenden handtekeningen en bij Abe’s staatsbegrafenis verschenen demonstranten verkleed als Yamagami. Hij is door velen een symbool geworden van de shūkyō nisei — kinderen die opgroeien in sektarische omgevingen en zelf slachtoffer worden van de gevolgen.
De zaak heeft ook een politieke nasleep: mediapublicaties tonen dat honderden leden van de regerende LDP langdurige banden hadden met de Verenigingskerk, wat leidde tot aftredens en nieuwe vragen over verstrengeling tussen politiek en religieuze organisaties. De regering kondigde strengere regels tegen dwangdonaties aan en vroeg de rechter om de kerk te ontbinden. De uitspraak woensdag zal niet alleen het lot van Yamagami bepalen maar houdt Japan een spiegel voor: de kloof tussen afkeuring van politiek geweld en empathie voor slachtoffers van religieuze exploitatie.