Waarom de geruchten over de gezondheid van Xi Jinping zoveel onrust veroorzaken

In dit artikel:

Een lege stoel tijdens een BRICS-diner in New Delhi wakkerde geruchten aan dat de Chinese president Xi Jinping een beroerte had gehad, was flauwgevallen en in het geheim naar een ziekenhuis in Peking was gebracht. Voor die beweringen, verspreid door de Chinese dissident Wanjun Xie, ontbreekt echter bewijs.

Xi sloeg het diner op 12 september inderdaad op het laatste moment over omdat hij zich niet goed voelde, meldde The Wall Street Journal op basis van ingewijden. De krant benadrukte tegelijk dat niets wijst op een beroerte of bewusteloosheid. Een ongemak na een lange reis en een volle vergaderdag is voorlopig de enige bevestigde verklaring. Een opvallend moment tijdens een toespraak van de Indiase premier Narendra Modi bleek bovendien te maken te hebben met een defect oortje van Xi’s tolk, niet met diens gezondheid.

Sinds Xi uit India vertrok, zijn er geen nieuwe, verifieerbare beelden van een openbaar optreden opgedoken. Chinese staatsmedia publiceren wel berichten namens hem, maar die zeggen weinig over zijn fysieke toestand. Omdat China de gezondheid van zijn leider als staatsgeheim behandelt en geen medische bulletins verspreidt, blijft controle vrijwel onmogelijk. Daardoor analyseren internetgebruikers elk beeld van Xi’s loopje, hoest of steun aan een leuning, hoewel zulke observaties geen medische diagnose opleveren.

De onzekerheid is niet alleen een gezondheidskwestie, maar vooral een machtsvraag. Xi schafte in 2018 de presidentiële beperking van twee termijnen af, schakelde rivalen uit en heeft geen duidelijke opvolger aangewezen. De vicepresident zou volgens de grondwet het presidentschap kunnen overnemen, maar Xi is daarnaast partijleider en opperbevelhebber. Die functies vallen niet automatisch aan dezelfde persoon toe. Een plotselinge uitval zou China daarom niet meteen in chaos storten, maar wel een ingewikkelde overdracht van persoonlijke macht veroorzaken.

De opvolgingskwestie wordt waarschijnlijk belangrijker in aanloop naar het partijcongres van 2027, wanneer de Chinese leiding voor de daaropvolgende vijf jaar wordt samengesteld. Xi, die dan 74 is, lijkt op een vierde termijn aan te sturen. Belangrijker dan losse beelden van zijn gezondheid zijn de komende jaren daarom personele verschuivingen binnen de partij en het leger: wie krijgt meer verantwoordelijkheid en wie wordt mogelijk als opvolger klaargestoomd?

Op donderdag 24 september zou Xi in Washington aankomen voor een ontmoeting met de Amerikaanse president Donald Trump, het eerste bezoek van een Chinese leider aan de Verenigde Staten sinds 2015. Camera’s zouden hem op de luchtmachtbasis Andrews begroeten. Een normale aankomst kan de huidige geruchten snel doen verdwijnen; uitstel of een afgeslankte videotop zou juist nieuwe vragen oproepen. De onderliggende onzekerheid blijft echter bestaan: zolang Xi geen opvolger aanwijst en Peking zwijgt over zijn gezondheid, krijgt iedere afwezigheid een politieke betekenis.