Waarom de Artemis-astronauten een chip met eigen mini-organen meenemen naar de maan
In dit artikel:
Vier Artemis-II-astronauten nemen een kleine chip ter grootte van een usb-stick mee naar de ruimte die in feite levende mini‑orgaantjes bevat, gekweekt uit hun eigen cellen. Het project, Avatar (A Virtual Astronaut Tissue Analog Response), moet blootleggen welke moleculaire en fysiologische veranderingen optreden tijdens verre ruimtereizen en kan op termijn leiden tot gepersonaliseerde behandelingen — en zelfs reserveorganen.
Lisa Carnell, Nasa-directeur biologische wetenschappen, noemt de technologie een “gamechanger”. Met één druppel bloed kunnen onderzoekers op deze weefselchips uiteenlopende orgaantypes nabootsen. De chips gaan mee met Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch en Jeremy Hansen en werden ver van de aarde ingezet — tot zo’n 400.000 kilometer — waardoor ze blootstonden aan intensere kosmische straling dan aan boord van het International Space Station, dat grotendeels binnen het beschermende magnetische veld blijft.
Belgische radiobiologe Sarah Baatout (SCK CEN) benadrukt waarom dit nodig is: diepe ruimte bevat langdurige stralingsniveaus die DNA kunnen beschadigen, kanker kunnen uitlokken en zelfs acute stralingsziekte kunnen veroorzaken. Daarnaast veroorzaakt microzwaartekracht verlies van spiermassa en botdichtheid en verandert de bloedverdeling en de aanmaak van bloedcellen; latent aanwezige virussen kunnen hierdoor weer actief worden. Baatout geeft toe dat ze vroeger sceptisch was over bemande Marsreizen, maar ziet door snelle technologische vooruitgang nu meer mogelijkheden.
Na de terugkeer van de bemanning (teruggekeerd op vrijdag) worden de ruimte‑chips vergeleken met identieke controles op aarde om precies vast te stellen welke moleculaire veranderingen aan de ruimtevaart toe te schrijven zijn. Op basis daarvan wil men sensoren en medische protocollen ontwikkelen die mission control continu inzicht geven in iemands gezondheid en preventieve maatregelen mogelijk maken — bijvoorbeeld beperken van buitenaardse activiteiten bij verhoogde stralingsgevoeligheid.
De spin‑offs zijn groot: dezelfde technieken zouden op aarde wachtlijsten voor donoren kunnen verminderen door organen uit eigen cellen te kweken en kunnen leiden tot verbeterde benaderingen bij kankerbehandeling.